Aktualności
Opowieść o opóźnionej premierze gry Football Manager 26
F
Francisco Dominguez
Zaczęło się od gry FM25, która miała być największym przełomem od chwili debiutu trójwymiarowego silnika meczowego w 2008 roku. Gruntowna modyfikacja, planowana jako nowy początek, miała wprowadzić nowy silnik, atrakcyjne wrażenia z dnia meczu, przebudowę UI, piłkę nożną kobiet i całą gamę najnowocześniejszych elementów taktycznych.
Zamiast tego FM25 okazał się tym tytułem z serii Football Manager, który nigdy nie doszedł do skutku. Najpierw przesunięto datę premiery: z jesieni 2024 roku na marzec 2025 roku. Jednak w lutym 2025 r. prace nad grą zostały porzucone: stanowiło to zerwanie z trwającą już 31 lat tradycją corocznych premier.
„Mówiąc wprost, gra FM25 nie była wystarczająco dobra” – wyjaśnia Jacobson w rozmowie z Epic Games Store. „Byliśmy zbyt ambitni w tym, co chcieliśmy osiągnąć, w stosunku do czasu, jakim dysponowaliśmy. W trakcie cyklu produkcyjnego pojawiało się mnóstwo problemów. Przejście na nowy silnik było diabelnie trudne. Przesiadka na nowy silnik w sytuacji, gdy przez ponad 30 lat korzystasz z własnego, wewnętrznego… też diabelnie trudne”.
Członkowie zespołu byli mocno rozczarowani, ale jednocześnie poczuli ulgę. Zależało im na zachowaniu dobrej jakości całej serii. Nie chcieli w pośpiechu wydawać niedokończonego gniota. „Wiele osób było rozczarowanych faktem, że w zeszłym roku nie wydaliśmy gry. Myślę, że te osoby byłyby o wiele bardziej rozczarowane, gdybyśmy wydali w zeszłym roku to, co udało nam się przygotować” – mówi Jacobson.
Ta decyzja nie była łatwa ani tania. Przez następne miesiące dręczyły go wątpliwości i poczucie winy. Nie chce jednak zrzucać winy za anulowanie premiery na stres, jaki wiąże się z koniecznością kompletnego przenicowania struktury gry w ramach corocznego cyklu wydawniczego – a ten ostatni był jedynym modelem, jaki od lat znało i zachowywało studio. Żal to według Jacobsona „bezużyteczna emocja”. Po kolejnym roku harówki nareszcie nadszedł długo wyczekiwany nowy początek.
„Gra FM26 to pierwszy krok ku następnym 20 latom gry Football Manager. Nie jest to kontynuacja FM24” – podkreśla Jacobson.
Rewolucja w animacji
Korzyści płynące z dodatkowego czasu gry, który przyznało sobie studio, stają się jasne w chwili, gdy widzimy w akcji nowy silnik meczowy. Od pierwszej podstawowej wersji trójwymiarowej gra przeszła długą drogę. Porównanie FM26 z tytułami serii z pierwszej dekady XXI wieku wypada jak zestawienie czegoś typu Pong z The Last of Us. Dzięki autentycznej SI i godnej prawdziwych transmisji meczowych pracy kamery FM26 ma wyjątkowo realistyczny klimat.
I jest realistyczna. Wysokiej klasy kamery Hawk-Eye są stałym elementem meczów zawodowych lig piłki nożnej. Są używane do śledzenia piłki, aby pomóc sędziom zauważyć kiedy przekroczyła linię bramki, i do analizowania graczy na poziomie szkieletowym, aby wychwycić naruszenia reguł, np. zagranie piłki ręką lub spalony. Dzięki temu niejako przy okazji powstała światowej klasy baza danych animacyjnych, z której korzysta teraz Sports Interactive.
„Zdaliśmy sobie sprawę, że kamery na stadionach, obsługujące linię bramki i VAR, nagrywają obraz z dokładnością szkieletową”. Postacie w grach są zwykle stworzone z kości [modeli trójwymiarowych, które używają animacji szkieletu dla realistycznego odwzorowania ruchu stawów]. Okazało się, że śledzą je w takim samym wymiarze, z jakiego korzystamy w naszej grze!” – mówi Jacobson. „Było to dla nas swego rodzaju objawienie”.
Po pewnych modyfikacjach mogli skorzystać z ogromnej ilości danych z kamer Hawk-Eye, przekazując je do własnego systemu animacji – zarówno dla piłki nożnej mężczyzn jak i kobiet – i używając ich w dodatku do swojej technologii motion capture. Wszystkie podania, strzały i zagrania w FM26 – nawet sposób, w jaki zawodnik spogląda przed wykonaniem podania po przekątnej w poprzek boiska – są oparte na ogromnej ilości danych, zaczerpniętych bezpośrednio z transmitowanych meczów.
Jacobson jest zachwycony efektami. „Animacje w grze sprawiają, że w wielu przypadkach – angielskiej Premier League, niemieckiej Bundesligi – mecze wyglądają dokładnie tak, jak te oglądane w telewizji” – opowiada. „To jeszcze bardziej zwiększa realizm i uwiarygadnia świat gry”.
Rewolucja taktyczna
To oczywiste, że pracownicy Sports Interactive żyją piłką nożną, więc nie jest to żadnym zaskoczeniem, że FM26 bardziej niż jakakolwiek inna gra faworyzuje znających się na rzeczy fanów piłki nożnej i umożliwia menedżerom piłkarskim odzwierciedlanie strategicznego wyrafinowania Pepa Guardioli z Manchester City lub Mauricia Pochettina z USMNT, dodając zarządzanie formacją defensywną.
Według Jacobsona wpływ tej zmiany jest niezaprzeczalny – to prawdziwa „taktyczna rewolucja”. To prezent dla kibiców, których wiedza teoretyczna pogłębia się ogromnie dzięki coraz lepszym i szczegółowszym transmisjom i omówieniom rozgrywek; teraz rozumieją stanowiące niegdyś „wiedzę tajemną” tematy pressingu i przejść, statystyczne prawdopodobieństwo zdobycia bramki lub niuanse linii obrony.
Przykładowo: Newcastle United pod przewodnictwem trenera Eddiego Howe’a. Stosuje formację 4-3-3 w przypadku posiadania piłki, aby zrównoważyć ofensywę z odpowiednim kryciem w obronie. Jeśli drużyna nie jest przy piłce, zmienia ustawienie na 5-4-1. Pomocnik wraca do obrony, a kilku napastników schodzi na środek boiska. Ta zwarta formacja obronna jest trudniejsza do przełamania i ogranicza szanse przeciwnika na strzelenie gola.
Ta zmiana podwaja w pewnym sensie możliwości strategiczne graczy i rywalizujących z nimi trenerów SI (którzy korzystają z tego samego zestawu narzędzi). Jak większość funkcji, ta też została zaprojektowana zarówno dla graczy, którzy lubią mieć wolną rękę – dzięki zastosowaniu niezbędnego asystenta trenera – oraz dla osób szukających wyczerpujących szczegółów, oferując „megagłębię”. Jest również nowa funkcja FMPedia, gwarantująca dodatkową pomoc; zawiera wiele opisów i animacji dla każdej strategii.
„Pewnie łatwiej było tworzyć grę, gdy mieliśmy pół miliona graczy, niż teraz, kiedy jest ich 20 milionów”– mówi Jacobson. „Musimy teraz zaspokoić potrzeby większej liczby różnych typów graczy. Znalezienie złotego środka między 'zbyt skomplikowane' a 'zbyt łatwe' było dla nas ważnym kamieniem milowym”.
Niektóre funkcjonalności, jak Player Shouts (Okrzyki gracza), zostały usunięte. Chociaż strofowanie zawodników, którzy mają gorszy dzień, lub okrzyki zachęty są z życia wzięte, to ich cel w grze nie był jednoznaczny. „Nie chcieliśmy ich w grze, jeśli są beznadziejne” – mówi. „Do pewnego stopnia takie właśnie były”. Według Jacobsona nie spełniały oczekiwań przejrzystości, pokładanych w nowym narzędziu Visualizer.
Pozostałe – na przykład określające strategiczne znaczenie każdej z pozycji: Player Roles (Role gracza) – zostały gruntownie przebudowane. Kilka klasycznych ról zostało wycofanych, ponieważ przestały odzwierciedlać aktualne wymagania rozgrywki w trybie defensywnym. Wśród emerytowanych ról znajduje się jedna, mile wspominana przez każdego, kto widział w akcji prawdziwe gwiazdy wśród rozgrywających: Zinedine’a Zidane’a, Francesca Tottiego i Kaká w latach 90. XX wieku i na początku XXI wieku.
Rozgrywający to zawodnik poruszający się swobodnie w ofensywie, bez obowiązków defensywnych. Był to pretekst do umieszczenia na boisku indywidualisty-geniusza, którego instynkt był na wagę złota i prowadził do wygranej w meczu. Ta pozycja stała się żartem, anachronicznym ukłonem wobec upodobania dla rozgrywki z wolniejszym tempem. Jacobson, który podziela moje uwielbienie wobec legendy Romy: Tottiego, spodziewa się, że przejdzie to do folkloru serii – jak Freddy Adu: cudowne amerykańskie dziecko, którego przeciętna kariera nigdy nie dorównała światowej klasy zawodnikowi, którym był w serii Football Manager.
Nadrabianie straconego czasu
Ta strategiczna rewolucja to nic w porównaniu z eksplozją zainteresowania wobec gry kobiet. FIFA poinformowała, że prawie miliard widzów oglądało kobiece Mistrzostwa Świata 2023 w piłce nożnej. Natomiast National Women’s Soccer League w USA przekroczyło próg 2 milionów widzów w zeszłym roku. Z tego powodu Jacobson uważa, że dodanie 14 lig piłkarskich kobiet do gry FM26 – w tym amerykańskiej NWSL i angielskiej WSL – nie jest rewolucją, a spóźnioną naprawą niedopatrzenia.
„Nie chodziło o przyklejenie długich włosów do męskich modeli postaci, jak niektóre gry robiły to wcześniej” – mówi. „My zrobiliśmy to prawidłowo”.
Dla Sports Interactive, gdy ogłosili projekt w 2021 roku, to było jak rozpoczęcie wszystkiego od nowa. Gra jest często porównywana z arkuszem kalkulacyjnym, ponieważ opiera się na statycznym zestawieniu zawodników. Zespół zgromadził gigantyczną ilość danych. Przez ponad 30 lat pracował bez wytchnienia za kulisami, aby zbudować ogólnoświatową sieć 1600 łowców talentów, o wiele większą niż te używane przez profesjonalne kluby sportowe (40 z nich ma swoją licencję), którzy oceniali w 20 pkt. skali atrybuty zawodników: tempo, determinacja i podawanie.
Zespół zbierający dane piłki nożnej kobiet, prowadzony przez Tinę Kerch, napotkał te same luki w danych, które pojawiły się na początku serii. Przywołuje to wspomnienia z początku franczyzy, gdy łowcy talentów Sports Interactive byli wysyłani za granicę jedynie z biletem w ręku i parasolem na wypadek ulewy. Oprócz korzystania z materiałów nagranych przez kamery Hawk-Eye, aby zagwarantować dokładność animacji i uchwycić różnice w chodzie i kształtach ciała, zorganizowali szereg konsultacji z profesjonalistami w dziedzinie piłki nożnej kobiet, takimi jak Emma Hayes, była trenerka Chelsea, która przewodzi teraz USWNT, z którym zdobyła już złoty medal na Olimpiadzie w 2024 roku. W wyniku tych wszystkich badań typy urazów, zależne od płci, i wskaźniki powrotów do zdrowia w FM26 opierają się na prawdziwych danych.
Jacobson nie oddziela kobiecej piłki nożnej rozgrywek mężczyzn. Podobnie jak gra, która różni się jedynie statystykami, nie płcią. Drużyna kobieca ma zwykle średni wzrost niższy niż w przypadku mężczyzn. Niższy bramkarz, dowolnej płci, musi zmierzyć się ze strzałami z wysoka, które próbują wykorzystać słaby punkt zawodnika na bramce – nieważne czy to Jacobson (1,67 m), czy kobieta tego samego wzrostu.
„Dodajemy kobiecą piłkę nożną do gry, ponieważ to właściwa decyzja. Najwyższy czas to zrobić, będzie to wspaniałe, unikalne doświadczenie dla naszych graczy” – mówi Jacobson. „Ostatecznie, to nadal ten sam sport: piłka nożna. I to wciąż ta sama gra: Football Manager. Więc jest to niezbędne, aby wszystko działo się w obrębie jednego świata”.
Wiara w bajki
W ciągu dwóch lat przerwy od premiery FM24, jednym z największych wydarzeń w piłce nożnej mężczyzn było odnowienie Klubowych mistrzostw świata w piłce nożnej. Było to sensacyjne widowisko, które rozdysponowało łącznie miliard dolarów w nagrodach pieniężnych między najbogatszymi drużynami świata. Niezwykła hojność turnieju i jego wkład w sportową nierówność nie jest niczym nowym dla Football Managera, a istniejące modele poradzą sobie z takimi zastrzykami pieniędzy bez żadnych zakłóceń.
W rzeczywistości zakłóca to równowagę: więcej pieniędzy wpompowywanych do gry pogłębia rów między bogatymi i (stosunkowo) biednymi klubami. Wiara w zwycięstwo pomimo wszelkich przeciwności – to sedno bycia graczem Football Managera lub nawet kibicem dowolnego klubu piłki nożnej. Wiara we współczesne bajki nie ogranicza się jedynie do widzów Welcome to Wrexham, pokazującego jak ten klub wspina się po szczeblach angielskiej ligi.
Jacobson potwierdza, że cuda zdarzają się zarówno w rzeczywistości, jak i w grze Football Manager. Leicester osiągnęło niemożliwe, wygrywając EPL w 2015 roku. Getafe zdobyło lepsze wyniki w Hiszpanii, a Atalanta we Włoszech. Podążanie za przykładem dobrze zarządzanego klubu może doprowadzić do takich samych efektów.
Umiejętności graczy czerpią korzyści z poświęcenia wobec serii, w której średni czas rozgrywki wynosi ok. 500 godzin. Bez względu na to, jak kompleksowy jest zbiór danych, nie jest on w stanie uwzględnić wszystkich ludzkich błędów i osobistych okoliczności, które prowadzą tak wiele obiecujących karier na manowce. „To dobrze, że gra jest łatwiejsza niż prawdziwe życie. Wciąż dążymy do tej dokładności, ale jeśli nikt nie może wygrać, nikt by w to nie zagrał” – mówi.
Jako twórca tak wielu niezapomnianych, bajkowych zakończeń w grach – dla graczy, których drużyny pokonały przeciwności losu – ten „nadzorca” z długim stażem w końcu zasługuje na własne szczęśliwe zakończenie w FM26. „Trzymam kciuki” – mówi. „Jeśli się nie uda, będę musiał sobie znaleźć prawdziwą pracę. A tego bardzo bym nie chciał!”
Football Manager 2026 ukaże się 4 listopada w Epic Games Store.