Haberler
Football Manager 26'nın ertelenen çıkışının hikâyesi
F
Francisco Dominguez
Hikâye, 2008'de seriye ilk 3D maç motorunu getiren yenilikten bu yana en büyük değişim olmayı hedefleyen FM25 ile başlıyor. Yeni bir başlangıç olaran tamamen baştan tasarlanan bu oyun; sıfırdan geliştirilen oyun motoru, göz alıcı maç günü atmosferi, modernleştirilmiş arayüz, kadın futbolu entegrasyonu ve gelişmiş taktik özellikleri içeriyordu.
Ancak FM25, hiçbir zaman yayınlanmayan bir Football Manager oyunu olarak kaldı. Önce 2024 sonbaharında çıkması planlanırken çıkışı Mart 2025'e ertelendi, ardından Şubat'ta tamamen iptal edilerek 31 yıl boyunca devam eden yıllık çıkış geleneği bozuldu.
"Kısacası FM25 beklentileri tam karşılamıyordu." diyor Jacobson Epic Games Store'a verdiği röportajda. "Elimizdeki süreye göre hedeflerimiz fazla büyüktü. Geliştirme süreci boyunca pek çok sorun yaşandı. Yeni bir oyun motoruna geçmek cidden zor bir iş. 30 yılı aşkın süredir kendi oyun motorunuzu kullanıyorsanız yeni bir motora geçmek baş ağrıtıcı bir süreç."
Ekip büyük bir hayal kırıklığı yaşamış ama aynı zamanda rahatlamış da. Bitmemiş bir oyunu aceleyle çıkarmaktansa serinin itibarını korumayı tercih etmişler. "Geçen yıl bir oyun çıkarmadığımız için pek çok kişi hayal kırıklığına uğradı. Fakat geçen yıl elimizdeki hâliyle oyunu çıkarsaydık sanırım hayal kırıklığı çok daha büyük olurdu." diyor Jacobson.
Bu kararı almak hem zor olmuş hem de pahalıya patlamış. Uzun süre suçluluk ve kararsızlıkla boğuşmuş olmasına rağmen Jacobson, iptalin nedenini stüdyonun alışık olduğu yıllık yayın temposu içinde oyunu baştan tasarlamanın zorluğuna bağlamayı reddediyor. "Pişmanlığa yer yok." diyor ve pişmanlığı "gereksiz bir duygu" olarak tanımlıyor. Bir yıl daha süren sıkı çalışmanın ardından o beklenen yeni başlangıç nihayet gerçekleşti.
"FM26, FM24'ün devamı değil. Football Manager'ın önümüzdeki 20 yılına atılan ilk adım." diyor Jacobson.
Animasyon yenilikleri
Yeni maç motoruna bakıldığında uzatmalara kalmanın neden buna değdiği hemen anlaşılıyor. O basit ilk 3D sürümden bu yana uzun bir yol kat ettik. FM26'nın gerçekçiliğini 2000'lerin ortasındaki oyunlarla kıyaslamak neredeyse Pong'u The Last of Us ile karşılaştırmak gibi. Gerçekçi yapay zekâsı ve yayın kalitesindeki sinematik kamera açılarıyla FM26 tamamen gerçek bir futbol atmosferi sunuyor.
Çünkü öyle. Hawk-Eye'ın gelişmiş kameraları, büyük profesyonel futbol maçlarının vazgeçilmez bir parçası. Topun çizgiyi geçip geçmediğini hakemlerin belirlemesine yardımcı olmak ve oyuncuların iskelet hareketlerini analiz ederek kural ihlallerini saptamak için kullanılıyor. Bu süreçte farkında olmadan Sports Interactive tarafından da kullanılan dünyanın önde gelen animasyon veritabanlarından birini oluşturmuş oldular.
"Stadyumlardaki gol çizgisi ve VAR'da kullanılan kameraların oyuncuların kemik hareketlerini izlediğini fark ettik. Oyunlardaki karakterler genelde kemik yapılarıyla oluşturulur (3D modellerde eklemlerin gerçekçi hareket etmesi için iskelet animasyonu kullanılır). Anlaşılan stadyumlardaki sistem de bizim oyundakiyle aynı sayıda kemiği takip ediyormuş!" diyor Jacobson "Bizim için gerçekten şaşırtıcı bir keşifti."
Kendi hareket yakalama teknolojilerinin üzerine birkaç ayar ekleyerek Hawk-Eye'ın kapsamlı verilerini erkek ve kadın futbolu animasyon sistemlerine doğrudan entegre etme şansını yakalamışlar. FM26'daki her pas, şut ve top kontrolü; hatta bir oyuncunun uzun pas atmadan önce yukarı bakışı bile yayınlanan maçlardan alınan kapsamlı verilere dayanıyor.
Jacobson sonuçlardan oldukça memnun. "Bu animasyonlar sayesinde maç deneyimi artık öyle bir seviyede ki artık İngiliz Premier League ya da Alman Bundesliga gibi liglerde maçları televizyondan izliyormuşsunuz hissi veriyor." diyor Jacobson. "Bu, oyun dünyasının gerçekçiliğini ve inandırıcılığını bir adım daha ileri taşıyor."
Taktik devrimi
Sports Interactive ekibinin futbolla yatıp futbolla kalktığı çok belli, bu yüzden FM26'nın, futboldan gerçekten anlayan oyuncuları her zamankinden daha fazla ödüllendirmesi şaşırtıcı değil. Top rakipteyken takım dizilişini yönetmek gibi özellikler sayesinde futbol menajerleri artık Pep Guardiola veya Mauricio Pochettino seviyesinde ince taktikler uygulayabiliyor.
Jacobson'a göre bunun etkisi inkar edilemez: Bu, kelimenin tam anlamıyla bir "taktik devrimi". Spor yayınlarının gelişmesiyle futbol bilgisini büyük oranda artıran ortalama futbolsever için bu bir hediye. Artık belirli zamanlarda pres yapmak, geçişler, beklenen gol olasılıkları ya da defans hattı nüansı gibi bir zamanlar karmaşık görülen konulara hâkimler.
Eddie Howe yönetimindeki Newcastle United'ı ele alalım. Topa sahipken hücum ile defans dengesini koruyan 4-3-3 dizilişini tercih ediyor. Top rakipteyken 5-4-1 dizilişine geçiyorlar. Bir orta saha oyuncusu defansa katılıyor, birkaç hücum oyuncusu ise orta alana geri çekiliyor. Bu sıkı defans yapısı, rakip için aşılması güç bir blok oluşturuyor ve rakibin gol fırsatını azaltıyor.
Bu değişim aslında hem oyuncular hem de aynı sistemle çalışan yapay zekâ menajerlere iki kat fazla taktik fırsat sunuyor. Diğer pek çok özellikte olduğu gibi bu sistem de yardımcı menajerin desteğiyle oyuna daha az müdahale eden oyuncular için sorunsuz çalışacak şekilde tasarlandı. Fakat oyunun her detayıyla ilgilenmek isteyenler için de son derece "kapsamlı bir derinlik" sunuyor. Ayrıca her taktik için açıklamalarla animasyonlar içeren ve ek yardım sunan yeni FMPedia özelliği de bulunuyor.
"Açıkçası oyunu yarım milyon oyuncumuz varken yapmak, şimdi 20 milyon oyuncumuz varken yapmaktan daha kolaydı." diyor Jacobson. "Şu anda çok daha geniş ve farklı bir oyuncu kitlesine yönelik çalışmamız gerekiyor. Oyunu ne çok karmaşık ne de çok basit hale getirmeden doğru dengeyi yakalamak bizim için önemli bir adımdı."
Player Shouts (Oyuncu Bağırışları) gibi uzun süredir yer alan bazı özellikler kaldırıldı. Performansı düşük oyuncuları azarlamak ya da takımı motive etmek gerçek hayata uygun olsa da bunların oyundaki etkisi tam olarak belirgin değildi. "Etkisizlerse oyunda bulunmalarının bir anlamı yoktu." diyor. "Doğrusunu söylemek gerekirse pek de başarılı değillerdi." Jacobson'a göre bu özellikler, yeni Visualizer aracıyla ulaşmayı umdukları şeffaflık modelinin gerisinde kalmış.
Her pozisyonun stratejik karakterini tanımlayan Player Roles (Oyuncu Mevkileri) gibi bazı özellikler gerektiği şekilde yeniden tasarlandı. Bazı klasik mevkiler, günümüz futbolunun topsuz oyun dinamiklerine uymadığı için kaldırıldı. Kaldırılan mevkiler arasında 90'lar ve 2000'lerde Zinedine Zidane, Francesco Totti ve Kaká gibi olağanüstü yetenekli yıldızlarla özdeşleşen bir rol de var: trequartista (oyun kurucu).
Trequartista defansta belirgin bir görevi olmayan, serbest bir hücum mevkisiydi. İçgüdüleriyle maçı çözen ve maçı tek başına çevirebilen sıra dışı bir oyuncunun özgürce hareket etmesine olanak tanıyordu. Günümüzde bu mevki adeta bir "meme" haline geldi. Artık yavaş tempolu futbol döneminden kalma nostaljik bir mevki. Roma efsanesi Totti'ye olan sevgimi paylaşan Jacobson, bu mevkinin tıpkı Amerikalı harika çocuk Freddy Adu gibi serinin efsanelerinden biri haline geleceğini düşünüyor. Kariyeri vasat kalsa da bir zamanlar Football Manager'da dünya çapında bir yıldızdı.
Kaybedilen zamanın telafisi
Taktik devrimi, kadın futboluna duyulan büyük ilginin yanında sönük kalıyor. FIFA'ya göre 2023 Kadınlar Dünya Kupası'nı neredeyse 1 milyar kişi izledi ve Amerika Kadınlar Futbol Ligi ise geçen yıl 2 milyondan fazla taraftarı stadyumlara çekti. Bu nedenle Jacobson, FM26'ya ABD Kadınlar Futbol Ligi (NWSL) ve İngiltere Kadınlar Süper Ligi (WSL) dahil 14 kadın liginin eklenmesini bir devrimden çok geç kalmış bir hatanın düzeltilmesi olarak görüyor.
"Bu, geçmişte bazı oyunların denediği gibi erkek modellere at kuyruğu takmaktan ibaret bir durum değildi." diyor. "İşimizi düzgünce yaptık."
Sports Interactive, projeyi 2021'de duyurduğunda her şeye baştan başlamış gibiydi. Oyuncu performanslarını sayısal verilerle yansıtma şekli yüzünden oyun, çoğu zaman elektronik bir tabloya benzetiliyor. Ekip, 30 yılı aşkın süredir perde arkasında işleyen devasa veri yığınlarıyla dünya genelinde 1.600 kişilik bir gözlemci ağı kurdu. Bu ağ, birçok profesyonel kulübün kullandığından daha gelişmiş ve 40 kulüp tarafından da lisanslı. Oyuncuların hız, kararlılık ve pas gibi özellikleri 20 üzerinden değerlendiriliyor.
Tina Kerch liderliğindeki kadın futbolu veri ekibi, serinin ilk dönemlerinde olduğu gibi yine veri eksiklikleriyle karşı karşıya kaldı. Bu da Sports Interactive gözlemcilerinin elinde sadece bir maç bileti ve yağmurlu günler için bir şemsiye varken yurt dışına gönderildiği o eski günleri anımsatıyordu. Sadece Hawk-Eye'ın maç görüntülerini kullanarak animasyon doğruluğunu artırmak ve kadın oyuncuların yürüyüş ile vücut farklılıklarını yakalamakla kalmadılar, aynı zamanda kadın futbolu alanında uzmanlara da danıştılar. Bunlar arasında 2024 Olimpiyatları'nda ABD Kadın Milli Takımı ile altın madalya kazanan eski Chelsea teknik direktörü Emma Hayes de vardı. Tüm bu araştırmaların sonunda FM26'daki cinsiyete özgü sakatlık türleri ve iyileşme süreleri artık gerçek verilerle şekillendiriliyor.
Jacobson, kadın futbolunu erkek futbolundan bağımsız görmüyor; tıpkı oyunun da cinsiyet yerine yalnızca istatistiksel farklılıkları esas alması gibi. Kadın takımlarında ortalama boy genellikle erkek takımlarına göre daha kısadır. Cinsiyeti fark etmeksizin kısa bir kaleci ister 1.68 boyundaki Jacobson olsun ister aynı boyda bir kadın olsun yüksek şutlara karşı dezavantajlıdır.
"Kadın futbolunu oyuna ekliyoruz çünkü bu doğru olan şey. Zaten çoktan yapılması gerekiyordu. Bu, tüm oyuncularımız için yepyeni bir deneyim sunacak." diyor Jacobson. "En nihayetinde ortada tek bir spor var, o da futbol. Ve tek bir oyun: Football Manager. Bu yüzden hepsinin aynı dünyanın parçası olması bizim için büyük önem taşıyor."
Peri masallarına inanmak
FM24'ten bu yana geçen iki yılda erkek futbolundaki en büyük gelişmelerden biri yenilenen Kulüpler Dünya Kupası oldu. Büyük ilgi gören bu turnuva, dünyanın en zengin kulüplerine toplam 1 milyar dolar ödül kazandırdı. Turnuvanın olağanüstü ödül miktarı ve spordaki eşitsizliği artıran yapısı Football Manager için yeni bir durum değil. Oyunun mevcut sistemleri bu tür para akışlarını hiçbir sorun yaşamadan simüle edebiliyor.
Aslında bu durum bir denge problemi doğuruyor. Oyuna akan para arttıkça zengin ve nispeten fakir kulüpler arasındaki fark büyüyor. Bir Football Manager oyuncusu ya da hangi takımı tutarsa tutsun bir futbolsever olmak, tüm zorluklara rağmen kazanılacağına inanmak demektir. Modern zamanların peri masallarına inanmak, sadece Welcome to Wrexham izleyicilerinin İngiltere Futbol Ligi'ndeki yükseliş hikâyesine özgü değil.
Jacobson, mucizelerin yalnızca Football Manager'da değil, gerçek dünyada da mümkün olduğunu hemen belirtiyor. Leicester 2015'te Premier League'i kazanarak imkânsızı başardı. İspanya'da Getafe, İtalya'da ise Atalanta beklentilerin üzerinde performans sergiledi. İyi yönetilen bir kulübün izinden gitmek aynı başarıyı getirebilir.
Ortalama oyun süresi 500 saatin üzerinde olan bir seriye duyulan bağlılık oyuncuların becerilerini geliştiriyor. Yine de veri seti ne kadar geniş olursa olsun birçok yetenekli futbolcunun kariyerini sarsan insani hataları ve kişisel etkenleri hesaba katamaz. "Neyse ki oyun gerçek hayata göre daha kolay. Gerçekçiliği korumaya çalışıyoruz ama kazanmasalardı kimse oyunu oynamazdı." diyor.
Takımlarının tüm zorluklara rağmen kazanarak oyunculara unutulmaz hikâyeler yaşattığı bu serinin mimarı, FM26 ile kendi masalsı sonunu hak ediyor. "Bekleyip göreceğiz." diyor. "Yoksa gidip düzgün bir işe girmem gerekecek. Bunu yapmayı hiç istemiyorum!"
Football Manager 2026, 4 Kasım'da Epic Games Store'da çıkıyor.