Tin tức
Đằng sau màn ra mắt trễ hẹn của Football Manager 26
F
Francisco Dominguez
Câu chuyện bắt đầu với FM25, trò chơi vốn được kỳ vọng sẽ là sự cải tổ lớn nhất kể từ khi loạt game lần đầu ra mắt engine trận đấu 3D vào năm 2008. Một cuộc đại tu toàn diện được thực hiện với dự định mở ra khởi đầu mới, mang đến engine mạnh mẽ, trải nghiệm ngày thi đấu mãn nhãn, giao diện người dùng được thiết kế lại, lần đầu tiên ra mắt bóng đá nữ cùng hàng loạt tính năng chiến thuật tiên tiến.
Thế nhưng, FM25 lại trở thành trò chơi Football Manager chưa bao giờ được phát hành. Ban đầu, trò chơi bị trì hoãn từ mùa thu năm 2024 sang tháng 03/2025. Đến tháng 2, dự án chính thức bị hủy bỏ, chấm dứt chuỗi phát hành thường niên kéo dài suốt 31 năm.
Jacobson chia sẻ với Epic Games Store: "Nói đơn giản, FM25 chưa đủ tốt. Chúng tôi đã quá tham vọng với những gì mình muốn làm trong quãng thời gian có hạn của mình. Rất nhiều vấn đề đã phát sinh trong quá trình phát triển. Chuyển sang một engine mới vốn đã cực kỳ khó. Chuyển sang một engine mới sau hơn 30 năm sử dụng engine nội bộ của riêng mình… cũng khó khăn không kém".
Cả đội ngũ thất vọng cay đắng, nhưng cũng cảm thấy nhẹ nhõm. Họ cam kết giữ gìn danh tiếng của thương hiệu thay vì vội vàng tung ra một phế phẩm chưa hoàn thiện. Jacobson nói: "Rất nhiều người đã thất vọng khi chúng tôi không phát hành trò chơi vào năm ngoái. Tôi nghĩ họ sẽ còn thất vọng hơn nếu chúng tôi phát hành phiên bản mà chúng tôi có trong tay vào lúc ấy".
Quyết định này không những khó khăn, mà còn gây tổn thất nặng nề. Bị giày vò bởi cảm giác tội lỗi và hoài nghi suốt nhiều tháng sau đó, ông từ chối quy trách nhiệm dẫn đến quyết định hủy bỏ là do áp lực cộng dồn từ tham vọng tái sáng tạo trò chơi nội trong chu kỳ phát hành thường niên, mô hình duy nhất mà studio từng vận hành. Ông không dành thời gian để nuối tiếc mà ông gọi là "cảm xúc vô dụng". Sau thêm một năm nỗ lực không ngừng, khởi đầu mới mà họ mong đợi bấy lâu cuối cùng cũng đã đến.
Jacobson khẳng định: "FM26 là bước đi đầu tiên cho 20 năm tiếp theo của Football Manager, chứ không phải sự nối tiếp từ FM24".
Hé lộ cơ chế chuyển động
Lợi ích của việc dành thêm thật nhiều thời gian nghiên cứu trở nên rõ ràng khi ta chứng kiến engine trận đấu mới vận hành. Chúng tôi đã trải qua chặng đường dài từ phiên bản 3D sơ khai đầu tiên, đặt tính chân thực của FM26 bên cạnh những phiên bản trò chơi giữa thập niên 2000 thì cảm giác chẳng khác nào so sánh Pong với The Last of Us. Với AI chân thực và góc quay điện ảnh đậm chất truyền hình, FM26 mang đến trải nghiệm sống động như thật.
Quả thật là như thế. Hệ thống máy quay Hawk-Eye hiệu năng cao là thiết bị ở các trận cầu chuyên nghiệp lớn để theo dõi trái bóng, giúp trọng tài xác định liệu bóng đã qua vạch vôi khung thành hay chưa, cũng như ghi nhận chuyển động khung xương cầu thủ nhằm bắt lỗi như dùng tay chơi bóng hay việt vị. Vô tình, Hawk-Eye đã tạo ra một cơ sở dữ liệu về cơ chế chuyển động hàng đầu thế giới, nay được Sports Interactive vận dụng.
Jacobson giải thích: "Chúng tôi nhận ra rằng các máy quay mà người ta lắp đặt tại sân vận động cho công nghệ vạch gôn và VAR thực chất đang theo dõi khung xương. Nhân vật trong trò chơi thường được tạo ra từ khung xương [mô hình 3D sử dụng hoạt ảnh khung xương để có chuyển động khớp chân thực], hóa ra họ theo dõi số lượng khung xương tương đương với trò chơi của chúng tôi! Đó là phát hiện khá bất ngờ đối với chúng tôi".
Với vài sự tinh chỉnh cùng với công nghệ theo dõi chuyển động riêng, họ đã có thể tích hợp trực tiếp dữ liệu phong phú từ Hawk-Eye vào hệ thống cơ chế chuyển động của mình cho cả bóng đá nam và nữ. Từng đường chuyền, cú sút, tâng bóng trong FM26, thậm chí cả khoảnh khắc cầu thủ ngước lên trước khi tung đường chuyền chéo sân, đều được tái hiện dựa trên dữ liệu khổng lồ ghi nhận trực tiếp từ các trận đấu phát sóng.
Jacobson vui mừng với kết quả. Ông nói: "Các chuyển động trong trò chơi giờ đây khiến trải nghiệm trận đấu mà trong nhiều trường hợp chẳng khác gì bạn đang xem giải Premier League của Anh hay Bundesliga của Đức trực tiếp trên TV. Điều này càng tăng thêm mức độ chân thực và tính thuyết phục cho thế giới trò chơi".
Cuộc cách mạng chiến thuật
Đội ngũ Sports Interactive rõ ràng luôn sống và thở cùng bóng đá, nên không ngạc nhiên khi FM26 tiếp tục chiều lòng các fan bóng đá am hiểu hơn bao giờ hết. Giờ đây, trò chơi cho phép những nhà quản lý đội bóng tái hiện độ phức tạp chiến thuật của Pep Guardiola từ Manchester City hay Mauricio Pochettino từ Đội tuyển bóng đá nam quốc gia Hoa Kỳ nhờ khả năng quản lý đội hình khi không bóng.
Với Jacobson, tầm ảnh hưởng của nó là không thể chối cãi: Đây quả thật là một "cuộc cách mạng chiến thuật". Sự phát triển trong truyền thông thể thao đã trao một món quà cho người hâm mộ đại chúng khi thông tin chuyên môn mà họ nhận được đã tăng lên gấp bội. Hiện nay, họ có thể am tường nhiều khái niệm từng vô cùng lạ lẫm như tín hiệu pressing, chuyển đổi trạng thái, xác suất thống kê bàn thắng kỳ vọng hay biến thể của hàng phòng ngự.
Ta hãy lấy đội bóng Newcastle United dưới thời huấn luyện viên Eddie Howe làm ví dụ. Khi có bóng, ông sử dụng sơ đồ 4-3-3 cân bằng giữa tấn công và bọc lót phòng ngự vừa đủ. Khi mất bóng, họ chuyển sang 5-4-1 với một tiền vệ tham gia phòng thủ, còn vài cầu thủ tấn công rút về tuyến giữa. Đội hình phòng ngự co cụm này khiến đối thủ khó khoan phá và hạn chế cơ hội ghi bàn.
Xét theo khía cạnh nào đó, sự thay đổi này nhân đôi cơ hội chiến thuật cho người chơi lẫn huấn luyện viên AI đối thủ với cùng bộ công cụ. Như hầu hết các tính năng, trò chơi được thiết kế để vận hành trơn tru cho cả người chơi ưa chuộng phong cách ít can thiệp nhờ trợ lý huấn luyện viên đắc lực, đồng thời vẫn đem đến "chiều sâu cực hạn" cho những ai muốn mọi chi tiết tường tận toàn diện. Ngoài ra, tính năng FMPedia mới còn cung cấp hỗ trợ bổ sung với mô tả giải thích và hoạt ảnh cho mỗi chiến thuật.
Jacobson bày tỏ: "Việc phát triển trò chơi chắc hẳn dễ hơn khi chúng tôi có nửa triệu người chơi so với con số 20 triệu bây giờ. Hiện nay, chúng tôi phải phục vụ rất nhiều nhóm đối tượng khán giả khác nhau. Việc tìm ra điểm cân bằng giữa quá phức tạp và quá đơn giản là một công đoạn rất quan trọng đối với chúng tôi".
Một số tính năng lâu năm bị loại bỏ, chẳng hạn như Player Shout. Dù việc quát tháo cầu thủ có phong độ kém hay la hét khích lệ có thể rất thực tế, hiệu quả của nó trong trò chơi chưa bao giờ rõ ràng. Ông thẳng thắn: "Chúng tôi không muốn đưa tính năng tệ hại vào trò chơi. Mà tính năng ấy hơi tệ thật". Đối với Jacobson, những lời la hét không hề đáp ứng mô hình minh bạch mà họ mong đợi với công cụ Visualizer mới.
Các tính năng khác thì được thiết kế lại cấp thiết, chẳng hạn như vai trò cầu thủ Player Role. Đây là tính năng định nghĩa phong cách chiến thuật của từng vị trí. Một số vai trò kinh điển đã bị loại bỏ vì không còn phản ánh đúng yêu cầu của bóng đá hiện đại khi không có bóng. Trong số đó là một vai trò nằm trong ký ức thân thương của những ai từng chứng kiến các ngôi sao tài hoa như Zinedine Zidane, Francesco Totti hay Kaká tỏa sáng trong thập niên 1990 và 2000: trequartista.
Với vai trò tấn công tự do mà không cần gánh vác nhiệm vụ phòng ngự nào đáng kể, trequartista là một đặc quyền dành cho thiên tài xuất chúng có thể xoay chuyển cục diện trận đấu với bản năng cho phép họ không chịu mọi sự ràng buộc. Vị trí này đã trở thành một "meme", một đặc ân dĩ vãng dành cho những trận đấu có tốc độ chậm hơn. Jacobson cũng yêu mến Totti như tôi và ông mong đợi rằng vai trò này sẽ trở thành huyền thoại dân gian như Freddy Adu, thần đồng bóng đã người Mỹ sở hữu sự nghiệp tầm trung mà chưa từng đạt đến tiềm năng đẳng cấp thế giới như đã từng trong Football Manager.
Bù đắp cho quãng thời gian đã mất
Cuộc cách mạng chiến thuật trở nên mờ nhạt khi so sánh với làn sóng bùng nổ sự quan tâm dành cho bóng đá nữ. FIFA báo cáo rằng gần 1 tỷ người đã xem World Cup bóng đá nữ 2023, trong khi Giải bóng đá nữ quốc gia Hoa Kỳ vượt mốc 2 triệu khán giả trong năm qua. Vì vậy, Jacobson nhìn nhận rằng việc bổ sung 14 giải đấu bóng đá nữ trong FM26, bao gồm cả NWSL của Mỹ và WSL của Anh, không hẳn là một cuộc cách mạng, mà đúng hơn là hành động sửa chữa cho một sự thiếu sót đã tồn tại quá lâu.
Ông khẳng định: "Chúng tôi không chỉ đơn giản gắn tóc đuôi ngựa lên mô hình nam như một số trò chơi khác từng làm. Chúng tôi thực hiện chỉn chu".
Đối với Sports Interactive, việc này không khác gì bắt đầu từ con số không khi họ công bố dự án vào năm 2021. Trò chơi này thường được ví như một bảng tính khổng lồ vì phụ thuộc vào dữ liệu thống kê để mô phỏng cầu thủ. Đội ngũ phát triển đã thu thập lượng dữ liệu khổng lồ vận hành âm thầm phía sau hậu trường suốt hơn 30 năm để xây dựng mạng lưới gồm 1.600 tuyển trạch viên trên toàn cầu. Con số này vượt xa quy mô của nhiều CLB chuyên nghiệp (thậm chí còn được 40 CLB cấp phép). Họ chấm điểm chỉ số cầu thủ như tốc độ, ý chí và chuyền bóng theo thang điểm 20.
Đội ngũ dữ liệu bóng đá nữ do Tina Kerch dẫn dắt nhận ra họ đang đối mặt với khoảng trống dữ liệu tương tự như thời kỳ đầu của thương hiệu. Tình cảnh này gợi nhớ lại buổi sơ khai khi các tuyển trạch viên của Sports Interactive được cử ra nước ngoài chỉ với một tấm vé xem trận đấu và một chiếc ô cho những ngày mưa trên khán đài. Bên cạnh việc dùng đoạn ghi hình trận đấu của Hawk-Eye để tạo dựng cơ chế chuyển động chính xác, cũng như ghi nhận sự khác biệt trong dáng chạy và hình thể, đội ngũ còn tham khảo rộng rãi ý kiến của nhiều chuyên gia bóng đá nữ, chẳng hạn như Emma Hayes, cựu huấn luyện viên của Chelsea. Bà hiện đang dẫn dắt Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Hoa Kỳ và từng đoạt huy chương vàng Olympic 2024. Sau toàn bộ quá trình nghiên cứu này, FM26 nay đã mô phỏng chính xác loại chấn thương và tốc độ hồi phục theo giới tính dựa trên dữ liệu thực tế.
Jacobson không tách biệt hoàn toàn bóng đá nữ với bóng đá nam, cũng giống như trò chơi chỉ nhìn thấy khác biệt về chỉ số, chứ không phải giới tính. Một đội bóng nữ thường có chiều cao trung bình thấp hơn đội nam, một thủ môn thấp hơn bất kể giới tính, đều sẽ phải đối mặt với những cú sút nhắm vào góc cao để khai thác điểm yếu đó, dù người ấy là Jacobson cao 1,68 mét hay một nữ thủ môn có cùng chiều cao.
Jacobson nói: "Chúng tôi đưa bóng đá nữ vào trò chơi vì đó là điều đúng đắn, đã đến lúc phải làm và nó mang đến trải nghiệm tuyệt vời mới cho mọi người chơi. Xét cho cùng thì đây vẫn là một môn thể thao: bóng đá. Cũng là một trò chơi: Football Manager. Vì vậy, gộp mọi yếu tố vào cùng một thế giới là việc hết sức thiết yếu đối với chúng tôi".
Tin tưởng vào câu chuyện cổ tích
Trong hai năm gián đoạn từ FM24, một trong những bước tiến lớn nhất trong bóng đá nam là Club World Cup với thể thức mới, thu hút vô số khán giả cùng tổng tiền thưởng 1 tỷ USD cho những đội bóng vốn đã giàu có nhất thế giới. Hiện tượng vung tiền mạnh tay chưa từng có của giải đấu góp phần cho bất bình đẳng trong thể thao không phải điều xa lạ với Football Manager và các mô hình mô phỏng hiện hữu của họ hoàn toàn có thể xử lý lượng tiền đổ vào khổng lồ mà không bị gián đoạn.
Trên thực tế, điều này đặt ra vấn đề về cân bằng: Càng nhiều tiền đổ vào bóng đá, khoảng cách giữa các câu lạc bộ giàu và nghèo (theo tương quan) lại càng bị nới rộng. Là một người chơi Football Manager hay thậm chí là một người hâm mộ bóng đá cho bất kỳ đội bóng nào, bạn cần mang trong mình niềm tin chiến thắng bất chấp mọi bất lợi. Niềm tin vào câu chuyện cổ tích hiện đại không chỉ dành riêng cho khán giả của Welcome to Wrexham trên hành trình thăng tiến trong hệ thống giải đấu bóng đá của Anh.
Jacobson nhanh chóng khẳng định rằng điều kỳ diệu không chỉ xảy ra ngoài đời thật, mà còn trong Football Manager. Leicester đã tạo ra kỳ tích khi vô địch EPL năm 2015, Getafe thi đấu vượt kỳ vọng ở Tây Ban Nha, còn Atalanta làm nên chuyện tương tự tại Ý. Việc noi theo mô hình của những câu lạc bộ được vận hành bài bản có thể mang lại kết quả tương tự.
Kỹ năng của người chơi được trau dồi khi gắn bó với một tựa game có thời lượng chơi trung bình khoảng 500 giờ, dù cơ sở dữ liệu có toàn diện đến đâu, nó vẫn không thể tái hiện yếu tố sai lầm cá nhân hay hoàn cảnh riêng tư khiến biết bao sự nghiệp đầy hứa hẹn chệch hướng. Ông bình luận: "Điều thú vị là trò chơi vẫn dễ hơn đời thật. Chúng tôi vẫn nỗ lực hướng đến tính chính xác, nhưng nếu chẳng ai có thể thắng nổi, thì chẳng ai còn muốn tiếp tục chơi".
Là kiến trúc sư đã kiến tạo nên nhiều cái kết cổ tích đáng nhớ trong trò chơi cho những người chơi đạt được cú lội ngược dòng ngoạn mục với đội bóng của mình, vị thuyền trưởng kỳ cựu này xứng đáng có được khoảnh khắc hạnh phúc cho riêng mình với FM26. Ông bày tỏ: "Cầu mong mọi việc may mắn. Bằng không thì tôi sẽ phải đi tìm một công việc thật sự và tôi chẳng muốn làm điều đó chút nào!"
Football Manager 2026 sẽ ra mắt vào ngày 04/11 trên Epic Games Store.