Nếu bạn đã từng lắp một PC mới hoặc nâng cấp phần cứng của nó, rất có thể bạn cũng đã phải cài đặt các driver (trình điều khiển) phù hợp để máy hoạt động trơn tru. Driver là những phần mềm thiết yếu giúp hệ điều hành và phần cứng của bạn hoạt động cùng nhau. Đáng tiếc là điều này cũng có nghĩa là chúng có thể gây ra sự cố nếu đã lỗi thời hoặc không tương thích với một số thành phần hoặc phần mềm khác trong PC của bạn.

Trong hướng dẫn driver cho PC này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn mọi điều cần biết về driver. Chúng tôi sẽ bắt đầu bằng cách giải thích driver là gì và sau đó hướng dẫn bạn nhiều cách để giữ cho driver luôn được cập nhật. Chúng tôi cũng sẽ giải thích một số sự cố phổ biến mà bạn có thể gặp phải khi cố gắng cập nhật driver và giữ cho PC hoạt động trơn tru, đồng thời chúng tôi sẽ giúp bạn khắc phục sự cố.
 

Driver trên PC là gì?

Driver là phần mềm dành cho phần cứng của PC của bạn. Chúng hoạt động như những bộ trung gian giữa các thiết bị vật lý như GPU và hệ điều hành như Windows. Driver dịch các lệnh và đảm bảo mọi thứ hoạt động cùng nhau một cách trơn tru. Nếu bạn không có driver chính xác, phần cứng của bạn có thể hoạt động kém (hoặc hoàn toàn không hoạt động) vì hệ điều hành sẽ không biết cách giao tiếp với nó. 
 

Driver làm gì và tại sao chúng quan trọng?

Việc giữ cho driver luôn cập nhật có thể giúp PC của bạn hoạt động trơn tru bằng cách cải thiện khả năng tương thích, hiệu suất và độ ổn định. 

Nếu hệ điều hành là ông chủ của PC, thì driver chính là nhân viên của nó. Những nhân viên tốt hoạt động với một mức độ độc lập nhất định, điều này giúp ông chủ có thêm thời gian rảnh. Ví dụ, khi bạn in một tài liệu, hệ điều hành sẽ chuyển nhiệm vụ đó cho driver của máy in, driver này sẽ dịch tài liệu của bạn thành các lệnh mà máy in có thể hiểu được. Ông chủ giao nhiệm vụ và tin tưởng nhân viên sẽ xử lý phần công việc nặng nhọc. Không cần quản lý vi mô. 

Giữ cho driver được cập nhật cũng có thể cải thiện hiệu suất bằng cách sửa lỗi, lỗi mã hóa và các trục trặc kỹ thuật khác mà các bản cập nhật driver thường xuyên khắc phục. Việc cập nhật driver PC có thể giúp mọi thứ hoạt động mượt mà hơn và trong một số trường hợp, thậm chí cải thiện khả năng tương thích và hiệu suất của phần cứng cũng như phần mềm. 
 

Dấu hiệu cho thấy bạn cần nâng cấp driver

Nếu bạn đang gặp sự cố kỹ thuật với PC của mình, việc cập nhật driver có thể là bước khởi đầu tốt để bắt đầu khắc phục sự cố. Dưới đây là một vài dấu hiệu rõ ràng cho thấy driver của bạn có thể đã lỗi thời.

• Nếu phần cứng của bạn hoàn toàn không hoạt động
• Nếu bạn đang gặp tình trạng hệ thống chạy chậm
• Nếu PC của bạn bị đơ hoặc gặp sự cố treo máy
• Nếu một số chương trình bị đơ khi bạn cố gắng chạy chúng
• Nếu bạn gặp phải màn hình xanh chết chóc (Blue Screen of Death – BSOD) đáng sợ của Windows
• Nếu bạn nhận được thông báo lỗi hệ thống khi cố gắng sử dụng một số phần cứng
• Nếu bạn gặp các lỗi hiển thị hình ảnh

Cách kiểm tra xem driver PC có được cập nhật hay không

Nếu bạn không chắc mình đã cài đặt driver mới nhất hay chưa, có một vài cách đơn giản để kiểm tra. 

Một cách là sử dụng bất kỳ phần mềm độc quyền nào mà bạn đã cài đặt. Các nhà sản xuất các linh kiện như GPU, bàn phím, chuột và bo mạch chủ thường phát triển phần mềm có thể kiểm tra các bản cập nhật driver và đảm bảo mọi thứ đang hoạt động đúng cách. Trong nhiều trường hợp, bạn thậm chí có thể yêu cầu phần mềm tự kiểm tra các bản cập nhật và tự động cài đặt driver mới nhất. 

Trên PC, tính năng Windows Update tích hợp sẵn cũng có thể tìm kiếm, tải về và cài đặt một số driver được đề xuất. 

Bạn cũng có thể sử dụng Trình quản lý Thiết bị (Device Manager) của Windows để xem thông tin driver hiện tại cho tất cả các thiết bị và phần cứng đã kết nối. Nhấp chuột phải vào một thiết bị và chọn Thuộc tính (Properties) trong menu xuất hiện. Thẻ Driver trong cửa sổ vừa mở sẽ cung cấp cho bạn quyền truy cập vào các thông tin chi tiết của nó. 
 

Cách cập nhật driver trên PC

Để cập nhật driver trên PC, bạn thường có thể sử dụng phần mềm độc quyền đã đề cập ở trên. Ví dụ, các nhà sản xuất GPU như AMD và Nvidia đều có phần mềm được thiết kế riêng để tìm và cài đặt driver cho phần cứng trong PC của bạn. 

Bạn cũng có thể cập nhật driver bằng Trình quản lý Thiết bị (Device Manager) của Windows, trong cùng thẻ Driver mà chúng tôi đã đề cập ở trên. 

Một lựa chọn khác là truy cập trang web của nhà sản xuất thiết bị, nơi họ thường cho phép người dùng tải về các driver, cả cũ lẫn mới. 
 

Cập nhật driver bằng Windows

Nếu bạn muốn sử dụng Windows để cài đặt driver, có hai cách đơn giản để thực hiện.

Sử dụng Windows Update

• Sử dụng phím tắt Win + I, hoặc tìm kiếm Settings (Cài đặt) trong Menu Start và chọn kết quả hiện ra.
• Nhấp vào Cập nhật & Bảo mật.
• Nhấp vào Windows Update.
• Nhấp vào Kiểm tra bản cập nhật.
• Sau khi Windows kiểm tra xong các bản cập nhật, nhấp vào Tải xuống và cài đặt.

Cập nhật driver bằng Trình quản lý Thiết bị

• Sử dụng phím tắt Win + X, hoặc tìm kiếm Device Manager trong Menu Start và chọn kết quả hiện ra.
• Chọn danh mục thiết bị chứa phần cứng của bạn (camera, bàn phím, màn hình, v.v.).
• Nhấp chuột phải vào thiết bị bạn muốn cập nhật và chọn Cập nhật driver trong menu xuất hiện.
• Trong cửa sổ mới mở ra, bạn có thể yêu cầu PC tìm kiếm các bản cập nhật driver.

Cập nhật driver thủ công

Nếu bạn muốn tự tải xuống và cập nhật driver thủ công, quy trình cũng tương tự. 

Sử dụng Windows Update

• Sử dụng phím tắt Win + I, hoặc tìm kiếm Windows Update trong Menu Start và chọn kết quả hiện ra.
• Nhấp vào Kiểm tra bản cập nhật.
• Khi Windows kiểm tra xong các bản cập nhật, nhấp vào Tùy chọn nâng cao.
• Nhấp vào Cập nhật tùy chọn.
• Chọn các driver bạn muốn cài đặt, sau đó nhấp vào nút Tải xuống và cài đặt.

Cập nhật driver bằng Trình quản lý Thiết bị

• Sử dụng phím tắt Win + X, hoặc tìm kiếm Device Manager trong Menu Start và chọn kết quả hiện ra.
• Chọn danh mục thiết bị chứa phần cứng của bạn (camera, bàn phím, màn hình, v.v.).
• Nhấp chuột phải vào thiết bị bạn muốn cập nhật và chọn Cập nhật driver.
• Nếu bạn đã tải về driver mới, chọn Duyệt xem máy tính của tôi để tìm driver.
• Tìm tệp đó và chọn nó để cài đặt driver của bạn. 

Tải driver từ trang web của nhà sản xuất

Trang web chính thức của công ty sản xuất thiết bị của bạn thường có sẵn driver để tải về. Đảm bảo rằng bạn chỉ tải phần mềm từ các trang web đáng tin cậy. Đảm bảo rằng đó là trang web chính thức của công ty trước khi cố gắng cài đặt bất kỳ driver mới nào. 

• Xác định hãng và model của thiết bị của bạn hoặc tên phần mềm cần driver hoặc cần cập nhật. Bạn có thể thực hiện việc này bằng cách nhấn Win + X, hoặc tìm kiếm Device Manager trong Menu Start và nhấp vào kết quả hiện ra. 
• Trong Device Manager, chọn danh mục thiết bị chứa phần cứng của bạn (camera, bàn phím, màn hình, v.v.).
• Nhấp chuột phải vào thiết bị mà bạn muốn cập nhật bằng driver mới. 
• Trong menu xuất hiện, chọn Thuộc tính.
• Trong cửa sổ vừa mở ra, nhấp vào thẻ Chi tiết. 
• Trong menu thả xuống Thuộc tính, chọn ID phần cứng và ghi lại thông tin đó. 
• Tìm kiếm ID phần cứng đó trên mạng hoặc sử dụng trang web của công ty để tìm driver phù hợp.
• Tải về driver phù hợp. (Thư mục Tải xuống của bạn là nơi lý tưởng để tạm thời lưu trữ tệp này.) 
• Tìm driver đã tải về trên máy tính của bạn.
• Nhấp đúp vào tệp driver để cài đặt hoặc cập nhật driver của bạn.

Sử dụng công cụ tự động cập nhật driver

Một số công cụ phần mềm bên thứ ba có thể giúp hệ thống của bạn luôn được cập nhật với các driver mới nhất. Những chương trình này quét hệ thống của bạn để tìm driver và xử lý tất cả các bản cập nhật cho bạn. 

Hãy nhớ rằng chúng không liên kết với các nhà sản xuất phần cứng. Luôn tồn tại rủi ro rằng bạn có thể tải xuống phần mềm độc hại khi chọn sử dụng công cụ tự động cập nhật driver. Hãy dành vài phút để tìm hiểu trên internet nhằm xác định xem chương trình bạn đang cân nhắc và trang web mà bạn sẽ tải nó từ đó có đáng tin cậy hay không. 

Nhiều người dùng sẵn sàng chia sẻ về trải nghiệm của họ, và bạn có thể đưa ra quyết định sáng suốt về độ uy tín của phần mềm dựa trên những thông tin sẵn có miễn phí.

Các sự cố phổ biến khi cập nhật driver

Thỉnh thoảng, bạn có thể gặp sự cố khi cài đặt và cập nhật driver. Nguyên nhân rất đa dạng, nhưng có một số sự cố phổ biến mà bạn nên biết. Chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu và khắc phục những sự cố đó trong các phần tiếp theo. 

Lỗi cài đặt và sự cố về quyền truy cập

Một số sự cố phổ biến mà bạn có thể gặp phải khi cài đặt driver mới bao gồm: 

• Bạn có thể gặp phải tệp tải về bị hỏng.
• Đã tải nhầm driver.
• Không đủ dung lượng đĩa để cài đặt trình điều khiển.
• Phần mềm gặp sự cố về quyền truy cập.

May mắn thay, bạn có thể thử một vài cách nếu gặp phải bất kỳ sự cố nào trong số này. Nếu bạn cảm thấy e ngại về bất kỳ phần nào bên dưới, một tìm kiếm đơn giản trên internet có thể đưa bạn đến trang hỗ trợ trực tuyến miễn phí của Microsoft, nơi sẽ hướng dẫn bạn các bước cần thiết, chẳng hạn như giải phóng dung lượng ổ đĩa.

• Kiểm tra lại xem bạn đã tải đúng driver hay chưa.
• Tải lại driver nếu bạn nghi ngờ tệp đã bị hỏng. (Xem phần bên trên có tên “Tải driver từ trang web của nhà sản xuất.”)
• Giải phóng dung lượng ổ đĩa bằng cách xóa các tệp cũ hoặc không cần thiết. Windows có các công cụ tích hợp sẵn để hỗ trợ, và trang hỗ trợ của Microsoft sẽ hướng dẫn bạn cách sử dụng chúng.
• Thử cài đặt driver với quyền quản trị viên. 
• Thử cài đặt driver ở Chế độ An toàn (Safe Mode). Trang hỗ trợ của Microsoft sẽ hướng dẫn bạn cách thực hiện.
• Kiểm tra cài đặt bảo mật và phần mềm diệt virus để đảm bảo chúng không ngăn phần mềm được cài đặt.

Xung đột với phần mềm hiện có và các vấn đề về khả năng tương thích

Đôi khi, ngay cả khi bạn đã duy trì PC hoạt động trơn tru và tất cả driver đều được cập nhật, bạn vẫn có thể gặp phải các vấn đề về khả năng tương thích. PC là những cỗ máy phức tạp, và các bản vá hoặc driver mới có thể tạo ra những xung đột ngoài dự kiến với các thành phần khác. Dưới đây là một vài tình huống phổ biến mà bạn nên lưu ý.

• Driver của bạn đã bị hỏng.
• Hai hoặc nhiều driver không tương thích với nhau.
• Các bản cập nhật Windows đã ghi đè lên cài đặt driver tùy chỉnh của bạn.
• Phần mềm của bên thứ ba đang gây ra sự can thiệp.

Bạn luôn nên đảm bảo rằng bất kỳ phần cứng nào bạn mua đều tương thích với PC hiện tại của mình. Ví dụ, hãy đảm bảo rằng card đồ họa (GPU) mới của bạn tương thích với bo mạch chủ.

Nếu bạn gặp phải bất kỳ sự cố nào trong số này hoặc các vấn đề tương tự, dưới đây là một vài bước khắc phục sự cố có thể giúp PC của bạn hoạt động trở lại. Như đã đề cập ở trên, một tìm kiếm đơn giản trên internet có thể đưa bạn đến trang hỗ trợ trực tuyến miễn phí của Microsoft, nơi sẽ hướng dẫn bạn các bước cần thiết, chẳng hạn như tìm phần mềm không tương thích hoặc khởi động PC ở chế độ Clean Boot.

• Xóa bất kỳ driver nào đã lỗi thời hoặc bị hỏng.
• Xóa bất kỳ phần mềm không tương thích nào.
• Thử khởi động PC của bạn ở Chế Độ Clean Boot.
• Xác minh rằng driver của bạn tương thích với hệ điều hành.
• Kiểm tra lại xem có bản cập nhật nào không.
• Kiểm tra các thông báo lỗi và tìm hiểu thông tin bạn tìm thấy. 
• Đảm bảo rằng PC của bạn đáp ứng các yêu cầu hệ thống tối thiểu cho phần mềm và phần cứng. 
• Thử chạy phần mềm của bạn ở Chế Độ Tương Thích.
• Kiểm tra các diễn đàn trực tuyến để tìm sự trợ giúp hoặc hướng dẫn.
• Liên hệ với nhà sản xuất phần cứng để được hỗ trợ.

Khám phá thêm nội dung từ Epic Games

Bây giờ khi bạn đã hiểu về driver, cách chúng hoạt động và cách giữ cho chúng luôn được cập nhật để PC của bạn hoạt động trơn tru, đã đến lúc tìm hiểu thêm về cách giữ cho máy luôn ở trạng thái tối ưu. Bạn có thể tìm hiểu thêm về cách bảo trì PC chơi game của mình và giữ cho nó hoạt động tốt ngay tại Epic Games Store. Chúng tôi có rất nhiều bài viết cung cấp thêm thông tin và hiểu biết về phần cứng máy tính và bảo trì, cũng như các trò chơi để bạn chơi trên PC. Nhớ dành thời gian xem qua chúng nhé.