Lata temu, gdy developer Croteam zaczął planować kontynuację swojej przebojowej gry logicznej The Talos Principle, myśl o tym, że sztuczna inteligencja mogłaby stanowić zagrożenie, była postrzegana jako coś z filmów science-fiction lub temat niepoważnych rozmów. The Talos Principle 2 ukazuje się w innej erze, w której każdy ma dostęp do zaawansowanych narzędzi SI, takich jak ChatGPT.

Jednak scenarzyści z Croteam, Jonas Kyratzes i Verena Kyratzes, twierdzą, że porównanie to jest mniej trafne, niż mogłoby się wydawać – współczesne modele sztucznej inteligencji mają niewiele wspólnego ze świadomymi robotami, które zamieszkują ich świat. A nawet gdyby ożyły, jak w Skynecie, niekoniecznie byłoby to coś złego.

„Pracujemy nad fabułą od tak dawna, że kiedy tworzyliśmy pierwszy zarys, mnóstwo obecnych dyskusji na temat sztucznej inteligencji nie było tak rozbudowanych (lub tak burzliwych) jak obecnie” – mówi Verena. „Ale jedną rzeczą, która bardzo nas pasjonuje, jest to, że sztuczna inteligencja nie powinna być postrzegana jako coś niebezpiecznego”.

„ChatGPT, DALL·E i tym podobne programy nie są faktycznie sztuczną inteligencją w takim znaczeniu. Nie są naprawdę świadome tak, jak człowiek” – kontynuuje Verena. „Chcieliśmy opowiedzieć historię, w której maszyna jest tak samo inteligentna i zdolna do złożonych myśli i emocji jak człowiek, i przedstawić to jako coś dobrego – bo dlaczego miałoby to być z natury straszne? Inteligencję należy doceniać, a nie bać się jej”.

The Talos Principle zaskoczył wszystkich po swojej premierze w 2014 roku. Była to wymagająca gra logiczna w duchu Portala i Antichamber, uzupełniona przemyślaną fabułą science-fiction, która zgłębiała znaczenie człowieczeństwa i naturę sztucznej inteligencji. Na dodatek stworzona była przez studio, które jest najbardziej znane ze zwariowanych strzelanek Serious Sam.

W związku z tym, że The Talos Principle 2 ukaże się niemal dekadę po premierze pierwszej części, spotkaliśmy się ze scenarzystami Jonasem Kyratzesem i Vereną Kyratzes, aby porozmawiać o tym, co nowego przyniesie kontynuacja, dlaczego jej wydanie zajęło tyle czasu i jak to jest tworzyć grę o sztucznej inteligencji w erze sztucznej inteligencji.

Odejście od Serious Sam

Jako seria, The Talos Principle wywodzi się z nieoczekiwanego źródła – z serii Serious Sam. Główny pomysł na The Talos Principle zrodził się z prototypowej broni stworzonej przez Croteam na potrzeby Serious Sam 4, zwanej Jammer, która mogła dezaktywować obiekty, takie jak pola siłowe, broń, a nawet przeciwników z dużej odległości. Podczas testowania szeregu prototypowych poziomów Croteam zdecydował, że mechanika ta jest wystarczająco zabawna, by uzasadnić stworzenie osobnego tytułu, co ostatecznie doprowadziło do powstania pierwszego The Talos Principle.

Według Jonasa początki powstawania drugiej części były bezproblemowe, natomiast trudności pojawiły się wraz z zagłębieniem się w szczegóły.

Zespół od samego początku wiedział, jaka będzie fabuła The Talos Principle 2. „[Z] narracyjnego punktu widzenia, gotowy pomysł na The Talos Principle 2 mieliśmy już wtedy, gdy zakończyliśmy prace nad pierwszą grą” – mówi Jonas. „Dla uważnych graczy ogólny zarys [The Talos Principle 2] był już znany, więc od początku wiedzieliśmy, że nie skończyliśmy z tym światem. Opowiedzieliśmy historię narodzin nowej ludzkości, a teraz chcieliśmy opowiedzieć resztę fabuły”.

The Talos Principle to gra science-fiction z filozoficznym zabarwieniem, a jej kontynuacja niczym się od niej nie różni. Jak w przypadku podobnych tytułów, takich jak System Shock czy The Witness, akcja rozgrywa się w zamkniętej, odizolowanej przestrzeni o tajemniczym pochodzeniu.

W pierwszej części The Talos Principle gracz eksplorował serię spokojnych komnat z zagadkami. Jego jedynym towarzyszem był tajemniczy głos o imieniu Elohim, który instruował gracza, by nie zapuszczał się do ogromnej wieży znajdującej się w centrum wszystkiego.

Choć The Talos Principle 2 nadal zawiera mnóstwo komnat z zagadkami do rozwiązania, Verena twierdzi, że tym razem jest też więcej postaci, z którymi gracz wchodzi w interakcję twarzą w twarz.

„Nagrania i zapisy w terminalu z The Talos Principle powracają, choć teraz pochodzą od innych postaci” – mówi Verena. „…Opowiadamy historię o społeczeństwie, więc ważne było, aby faktycznie pokazać graczowi to społeczeństwo i pozwolić mu być jego częścią…Druga z gier zawiera znacznie więcej interaktywnych postaci, z których każda ma własne zdanie na temat świata i jego przyszłości. U podstaw The Talos Principle 2 leży narracja oparta na postaciach”.

Choć Jonas i Verena nie byli w stanie zdradzić zbyt wiele na temat fabuły kontynuacji, wiemy, że rozgrywa się ona w społeczeństwie złożonym wyłącznie z robotów, w którym pozornie nie ma ludzi – prawdopodobnie w świecie sugerowanym przez jedno z zakończeń poprzedniej części. Według autorów The Talos Principle 2 to opowieść o robotach zmagających się z pytaniami stawianymi przez ich rosnące społeczeństwo, takimi jak to, czy w ogóle warto naśladować ludzi. „Mówiąc najprościej: The Talos Principle było o kolebce niebiologicznej ludzkości, a The Talos Principle 2 jest o jej dorastaniu” – mówi Verena. „Dla nas był to kolejny logiczny krok”.

Choć jest to gra logiczna, pierwotne The Talos Principle skupiało się na różnych mechanikach, zamiast na jednym głównym pomyśle – w tym na pamiętnym urządzeniu, które pozwalało stworzyć wersję „ducha” samego siebie, powtarzającą poprzednie akcje, przełączając przełączniki i tym podobne.

Jonas i Verena twierdzą, że The Talos Principle 2 stosuje podobne podejście, dodając do rozgrywki nowe mechaniki, takie jak grawitacja i „transfer umysłu”. Ale bez obaw: nie trzeba będzie rozwiązywać każdej zagadki, by ukończyć grę – zwłaszcza super trudnych łamigłówek „Gold”, które faktycznie okażą się testem zdolności gracza do rozwiązywania problemów.

„Prawie każdy obszar gry wprowadza nową mechanikę i interakcje między tymi mechanikami” – mówi Jonas. „Podstawy rozgrywki pozostają bez zmian, ale to, co tym razem można robić, jest zupełnie inne”. Dodał, że The Talos Principle 2 usuwa niektóre „bardziej irytujące mechaniki” z poprzedniej części, choć nie sprecyzował jakie.

Zadawanie ważnych pytań

Gra The Talos Principle nie jest tak bardzo inspirowana innymi tytułami. Zamiast tego, Jonas twierdzi, że bardziej wpłynęła na nią sama koncepcja science fiction, a także niezwykłe okoliczności, które doprowadziły do jej powstania.

„[To] naprawdę oryginalny świat, cechujący się unikalnymi i ekscentrycznymi priorytetami, które w sposób naturalny wyłoniły się z jego rozwoju” – mówi Jonas. „The Talos Principle 2 jest zbudowany wokół zasady kontynuowania wewnętrznej logiki, dyktowanej przez jego design i fabułę. Prowadzi nas to do gry, która pod wieloma względami sprawia wrażenie znajomej, ale wciąż jest wyraźnie innym doświadczeniem”.

Nie oznacza to jednak, że scenarzyści nie czerpali inspiracji z zewnątrz. Jako główny wpływ na swoją twórczość Jonas podaje grę Sierra z 1996 roku, Rama, opartą na klasycznej serii science-fiction Arthura C. Clarke'a. „Stąd wzięło się moje pragnienie, by pewnego dnia zagrać w grę, w której będę częścią ekspedycji naukowej do tajemniczego miejsca” – mówi Jonas. „To pragnienie towarzyszy mi od prawie 30 lat”.

Jonas zauważa, że pierwsza część The Talos Principle w przeważającej mierze koncentrowała się na pytaniach odnoszących się do jednostki, a konkretnie do natury samej ludzkości. Z kolei The Talos Principle 2 zajmuje się niemal wyłącznie szerszymi kwestiami społecznymi. Podczas tworzenia gry autorzy nie wybrali sztucznej inteligencji, żeby po prostu poruszyć popularny dzisiaj temat – Verena opisuje ją jako „bardziej efekt uboczny niż cel sam w sobie”. Mówi również, że zespół odpowiedzialny za grę ma wiele różnych opinii na tematy takie, jak sztuczna inteligencja, więc podczas projektowania świata robotów starali się w obiektywny sposób zrównoważyć te odmienne perspektywy.

„Wydawało nam się logiczne, aby pójść krok dalej i zadać pytania dotyczące społeczeństwa jako całości” – mówi Verena. „Jaki jest obowiązek jednostki wobec społeczeństwa i co z kolei społeczeństwo jest winne jednostce? Jaka jest odpowiedzialność społeczeństwa wobec świata, który zamieszkuje? To z kolei rodzi pytania o postęp, ekspansję i naturę. Czy postęp jest bezwzględnie „zły”? Czy natura jest zawsze „dobra”? Przedstawiamy historię o niebiologicznych ludziach – maszynach – więc jakie byłoby ich stanowisko wobec nowych technologii i ich spuścizny jako spadkobierców ludzkiej cywilizacji”?

Długo wyczekiwana kontynuacja

Zważywszy, że The Talos Principle 2 ukaże się około dziewięć lat po premierze jedynki, naturalnym jest zapytanie Croteam, dlaczego trwało to tak długo, zwłaszcza że od początku mieli pomysł na kontynuację. Ale jak mówią Verena i Jonas, nie ma żadnego sekretu wyjaśniającego długi czas tworzenia. Produkcja gier nie jest łatwa, a nowe technologie sprawiają, że proces ten z każdym rokiem staje się coraz bardziej złożony. Inne produkcje Croteam (w szczególności Serious Sam 4 i The Hand of Merlin) również wpłynęły na wydłużenie tego procesu.

„Największym wyzwaniem [podczas tworzenia The Talos Principle 2] była po prostu skala przedsięwzięcia” – mówi Jonas. „Nie jesteśmy wielkim studiem, a to duży świat z wieloma postaciami i zagadkami. Ale zaplanowaliśmy to najlepiej jak potrafiliśmy i staraliśmy się tego trzymać”.

Croteam doświadczyło innych trudności podczas tworzenia gry. Przykładowo, Jonas mówi, że znalezienie odpowiedniego aktora podkładającego głos do konkretnych ról jest o wiele trudniejsze, niż mogłoby się wydawać. Mimo że kilka kluczowych ról w The Talos Principle 2zostało napisanych z myślą o konkretnych aktorach, zespół miał trudności z obsadzeniem postaci Alcatraza, który zwykle jest głosem przestrogi w grze. (Rola ta ostatecznie przypadła Ianowi Porterowi, którego Jonas opisuje jako właściwą osobę do tej roli).

Postęp technologiczny w tworzeniu gier i narzędziach deweloperskich również znacząco wpłynął na The Talos Principle 2. Zespół użył silnika Unreal Engine 5 do stworzenia gry, co ułatwiło wiele aspektów jej rozwoju, zwłaszcza że gra jest znacznie większa niż jej poprzedniczka. „Czy moglibyśmy stworzyć tę grę dekadę temu?” – pyta Jonas. „Tak, ale nie wyglądałaby tak ładnie”.

The Talos Principle 2 jest już dostępne w Epic Games Store.