Yıllar önce, oyun geliştiricisi Croteam büyük sükse yapan bulmaca oyunu The Talos Principle'ın devam oyununu planlamaya başladığında yapay zekânın tehdit teşkil edebileceği fikri bilimkurgu filmlerinde ve uzak geleceğe dair yazılan makalelerde görülüyordu. The Talos Principle 2 farklı bir çağda, herkesin ChatGPT gibi gelişmiş yapay zekâ araçlarına erişebildiği bir dönemde çıkıyor.

Croteam yazarları Jonas Kyratzes ve Verena Kyratzes, karşılaştırmanın düşünüldüğü kadar yerinde olmayabileceğini ve günümüzdeki yapay zekâ modellerinin, oyunun dünyasındaki bilinç sahibi robotlarla çok az ortak noktaya sahip olduğunu söylüyor. Ve bu yapay zekâ modelleri Skynet gibi canlansa bile kötü bir sonuç doğuracağı kesin değil.

"Bu hikâyeyi o kadar uzun zamandır geliştiriyoruz ki ilk taslağı yazdığımızda o dönemdeki yapay zekâ tartışmaları bugünkü kadar gelişmiş (veya hararetli) değildi," diyor Verena. "Ama yapay zekânın tehlike olarak görülmemesi gerektiği konusunda fikrimiz epey sabit."

"ChatGPT, DALL·E ve benzeri programlar aslında bizim bahsettiğimiz yapay zekâ olmuyor. İnsanlar gibi bilinç sahibi sayılmazlar," şeklinde sözlerine devam ediyor Verena. "Makinelerin de karmaşık düşüncelere ve hislere sahip olma konusunda en az insanlar kadar yetkin olduğu bir hikâye anlatmak ve bunu iyi bir şey olarak yansıtmak istedik. Çünkü bu senaryo neden korkutucu olsun ki? Zekâ korkulacak değil, kutlanacak bir şey olmalı."

The Talos Principle, yayınlandığı 2014 senesinde herkesi şaşırtmayı başardı. Portal ve Antichamber geleneğinde hazırlanmış zorlayıcı bir bulmaca oyunu olmasının yanı sıra insanlığın anlamını ve yapay zekânın doğasını keşfeden, üzerine düşünülmüş bir bilimkurgu hikâyesi vardı. Üstelik geliştiren stüdyo da sınırları aşmasıyla ünlü Serious Sam nişancı oyunları serisini yapan stüdyonun ta kendisiydi.

İlk oyundan neredeyse on yıl sonra çıkan The Talos Principle 2 için oyunun yazarları Jonas Kyratzes ve Verena Kyratzes ile oturduk ve bu devam oyunun nasıl çığır açacağını, çıkmasının neden uzun sürdüğünü ve yapay zekâ çağında yapay zekâ üzerine bir oyun yapmanın nasıl bir şey olduğunu konuştuk.

Serious Sam'den Nerelere

The Talos Principle serisi hiç beklenmedik bir kaynaktan doğdu. Evet, Serious Sam serisinin ta kendisinden. The Talos Principle'ın temelini oluşturan fikir, Croteam'in Serious Sam 4 için yarattığı Jammer (Bozucu) adında bir silahtı. Bu silah uzak mesafeden güç alanlarını, silahları, hatta tüm düşmanları bile devre dışı bırakabiliyordu. Prototip seviyelerdeki oynanış testleri sırasında Croteam ekibi bu mekaniğin kendi oyununu hak edecek kadar eğlenceli olduğu kanısına varmış ve böylelikle The Talos Principle doğmuş.

Jonas'a göre ikinci oyunun kökeni çok daha basit olsa da zorluklar, ayrıntılardan kaynaklanıyordu.

Ekip, The Talos Principle 2'nin hikâyesinin nasıl olacağını en başından beri biliyordu. "Hikâye anlatımı açısından bakınca The Talos Principle 2 için ilk oyun çıktığından beri bir fikrimiz vardı," diyor Jonas. "Aslında dikkatli bakıldığında [The Talos Principle 2'nin] genel hatlarının önceden ima edildiğini görmek hiç de zor değil. Yani bu dünyayla işimizin bitmediğini en başından beri biliyorduk. Bu yeni insanlığın doğuş hikâyesini anlattık, şimdi hikâyenin geri kalanını anlatmak istiyoruz."

The Talos Principle, felsefi bir noktaya sahip bir bilimkurgu oyunuydu, devam oyunu da aynı şekilde öyle. Benzer oyunlarda olduğu gibi (örneğin System Shock veya The Witness) gizemli bir kökene sahip izole ve ıssız bir ortama doğru yola çıkıyoruz.

İlk The Talos Principle oyununda huzurlu denebilecek bulmaca odalarını keşfetmiştik. Bize eşlik eden tek kişi kendine Elohim diyen, yüzünü göremediğimiz bir sesti. Bu esrarengiz kişi, oyuncuya her şeyin merkezinde yer alan dev kuleyi keşfetmemesi gerektiğini söylüyordu.

The Talos Principle 2, oyuncunun çözebileceği bir sürü bulmaca odası sunsa da Verena, bu sefer yüz yüze etkileşime girebileceğimiz daha fazla karakter olduğunu söylüyor.

"The Talos Principle'daki ses kayıtları ve terminal metinlerine de yine yer verdik, gerçi bu sefer kayıtlar farklı karakterlerden," diyor Verena. "...Toplum üzerine bir hikâye anlattığımız için oyuncuya toplumu göstermemiz ve topluma katılmasına imkân sunmamız gerekiyordu…İkinci oyunda her birinin dünya ve kendi geleceği hakkında fikir sahibi olduğu daha fazla interaktif karakter yer alıyor. The Talos Principle 2 özünde karakter odaklı bir hikâye anlatısı."

Jonas ve Verena her ne kadar ikinci oyunun hikâyesi hakkında pek bilgi verememiş olsa da insanların olmadığı, tamamen robotlardan oluşan bir toplumda geçtiğini biliyoruz. Muhtemelen ilk oyunun sonlarından birinin ima ettiği dünyalardan birindeyiz. Yazarlara göre The Talos Principle 2, insanların taklit etmeye değer olup olmadığı gibi büyüyen toplumlarının getirdiği sorunlarla yüzleşen robotlar etrafında dönüyor. "Şöyle özetleyebiliriz: The Talos Principle, biyolojik temelli olmayan insanlığın emekleme dönemiyle ilgiliyken The Talos Principle 2 büyüme dönemini konu alıyor," diyor Verena. "Bize göre bir sonraki adım için en mantıklısı bu şekilde olacaktı."

İlk The Talos Principle bir bulmaca oyunu olsa da tek bir ana mekanizma yerine çeşitli mekanikler üzerine odaklanmayı tercih etmişti. Örneğin tuşları açıp kapatmak gibi yaptığın eylemleri tekrarlayan bir "hayalet" versiyonunu yaratabildiğin hafızalara kazınan bir cihaz vardı.

Jonas ve Verena, The Talos Principle 2'nin benzer bir yaklaşım sergilediğini ve tuhaf yerçekimi olayları veya "zihin aktarımı" gibi yeni mekanikleri içerdiğini belirtiyor. Ama şüphen olmasın, oyunu tamamlamak için her bulmacayı çözmen gerekmiyor. Özellikle de problem çözme becerilerini sınırlarına kadar zorlayacak son derece güç "Altın" bulmacaları.

"Oyunun neredeyse her bir alanında yeni bir mekanik ve bu mekanikler arasındaki etkileşimler görülüyor," diyor Jonas. "Oynanışın temelleri değişmedi ancak bu sefer tamamen yeni şeyler yapılabilecek." Jonas ayrıca The Talos Principle 2'nin ilk oyundaki bazı "sinir bozucu mekaniklere" yer vermediğini söylüyor ama hangileri olduğunu açıklamıyor.

Büyük sorular

The Talos Principle'ın başka oyunlardan büyük ölçüde ilham aldığını söylemek doğru olmaz. Aksine Jonas bilimkurgu kavramından ve en başta bu fikrin oluşmasını sağlayan koşullardan ilham aldıklarını belirtiyor.

"Kendince eşsiz ve sıradışı önceliklere sahip, gelişim sürecinden çok organik bir değişim geçirerek ortaya çıkan başlı başına bir dünya aslında," diyor Jonas. "The Talos Principle 2, tasarımı ile hikâyesinin baz aldığı mantığı takip etme prensibi üzerine kuruldu. Böylece hem pek çok yönden tanıdık gelen hem de bir o kadar farklı bir deneyim sunan bir oyun ortaya çıktı."

Tabii yine de yazarların kılavuz olarak kullandığı bazı referans noktalar olmuş. Jonas, kendi yazarlığı için büyük bir esin kaynağı olarak Arthur C. Clarke'ın klasik bilimkurgu serisinden uyarlanan 1996 yapımı Sierra oyunu Rama'yı gösteriyor. "Esrarengiz bir yere yapılan bilimsel bir seyahatin parçası olabileceğim bir oyun deneyimi yaşama isteği verdi bana," diyor Jonas. "Bu isteği neredeyse 30 yıldır içimde taşıyorum."

Jonas, ilk The Talos Principle oyununun çoğunlukla bireye, özellikle de insanlığın doğasını ilgilendiren sorulara odaklandığını belirtiyor. The Talos Principle 2 ise bunun tam tersine neredeyse sadece toplumsal soruları ele alıyor. Geliştirme aşamasında yazarlar, yapay zekâ konusunu odak noktasına koymak üzere yola çıkmamış. Verena bu durumu "sonuçtan ziyade bir yan etki" şeklinde tanımlıyor. Ayrıca oyunun yapım ekibinin yapay zekâ gibi konularda pek çok çeşitli görüşe sahip olduğunu söylüyor. Dolayısıyla oyunun robotik dünyasını tasarlarken bu farklı fikirleri tarafsız bir şekilde dengelemeye çalışmışlar.

"Oradan başlayıp toplumun bütününe dair sorular sormak mantıklı geldi," diyor Verena. "Bireyin topluma olan görevi nedir ve bunun karşılığında toplum bireye ne sunar? Toplumun içinde bulunduğu dünyaya karşı sorumluluğu nedir? Bu noktadan sonra ilerlemeye, genişlemeye ve doğaya dair sorular birbirini takip ediyor. İlerleme "kötü" olmak zorunda mıdır? Doğa şüphesiz "iyi" midir? Biyolojik olmayan insanlar, yani makineler hakkında bir hikâye anlatıyoruz. Yeni teknolojilere ve insan medeniyetini miras almaya dair onların düşünceleri ne olurdu?"

Uzun zamandır beklenen devam oyunu

The Talos Principle 2'nin ilk oyundan yaklaşık dokuz yıl sonra çıktığını, özellikle de en başından beri ikinci oyuna dair bir fikirlerinin olduğunu düşünürsek Croteam'e bu aralığın neden bu kadar uzun sürdüğünü sormak gayet doğal olur. Ancak Verena ve Jonas'ın anlattığı üzere bu uzun geliştirme süresinin ardında bir sır yok. Oyun yapmak kolay bir iş değil; yeni teknolojiler ise süreci her sene daha da karmaşıklaştırıyor. Croteam'in diğer oyun çalışmaları da (özellikle Serious Sam 4 ve The Hand of Merlin) uzun geliştirme sürecine etki etmiş.

"The Talos Principle 2'nin yapım aşamasındaki en büyük zorluk oyunun ölçeği oldu," diyor Jonas. "Biz devasa bir stüdyo değiliz ancak oyunun dünyası bir sürü karakteri ve bulmacayı içinde barındırıyor. Her şeyi elimizden geldiğince planladık ve plana sadık kalmaya çalıştık."

Croteam, oyunun yapımında başka zorluklarla da karşılaşmış. Örneğin Jonas, belirli bölümler için doğru ses sanatçısını bulmanın düşündüğümüzden çok daha güç olduğunu söylüyor. The Talos Principle 2'nin bazı önemli rolleri, akılda belirli sanatçılar baz alınarak yazılmış olsa da ekip, oyunda genelde tedbirin sesi olan Alcatraz için doğru sanatçıyı bulmakta zorlanmış. (Bu rol için daha sonra Jonas'ın doğru kişi olarak nitelendirdiği Ian Porter seçilmiş.)

Oyun geliştirme süreçleri ve geliştirme araçları alanlarındaki teknolojik yenilikler de The Talos Principle 2'yi oldukça etkilemiş. Jonas, ilk oyundan çok daha büyük bu ikinci oyunu yaparken ekibin kullandığı Unreal Engine 5'in geliştirme sürecindeki pek çok bölümü kolaylaştırdığını söylüyor. "Bu oyunu on sene önce de yapabilir miydik?" diye soruyor Jonas. "Evet yapabilirdik, ama bu kadar güzel görünmezdi."

The Talos Principle 2 şimdi Epic Games Store'da.