W tym roku wielu starych ulubieńców zostanie odświeżonych – cała gromada klasycznych gier na PC cieszyć się będzie lepszą oprawą graficzną i płynniejszą rozgrywką.

Na 2024 r. zaplanowane są remastery i stworzone od nowa wersje gier takich jak: Star Wars: Dark Forces, Tomb Raider I–III, Suikoden I & II, Persona 3 Reload, Brothers: A Tale of Two Sons, Alone in the Dark oraz Braid.

To kolejny etap lawiny remasterów i stworzonych od nowa wersji wydanych w 2023 r.: Dead Space, The Outer Worlds: Spacer's Choice Edition, The Last of Us Part I, Quake II: Enhanced Edition, System Shock, trzy gry z serii Samorost, Front Mission 1st: Remake i nie tylko.

Oczywiście nie tylko gry na PC zostają odświeżone. W styczniu wydane zostało The Last of Us Part II Remastered na konsolę PS5. Ta wersja spotkała się z taką samą ekscytacją i entuzjazmem jak nowe premiery. W zeszłym roku pojawiło się Metroid Prime Remastered w wersji na Nintendo Switch, które sprzedało się w liczbie ponad miliona kopii w ciągu pierwszych kilku tygodni. Warto pamiętać też o Final Fantasy VII Remake. To początek całej trylogii, której druga część (Final Fantasy VII Rebirth) zostanie wydana na konsole PlayStation 5 w lutym tego roku.

Wyraźnie widać, że odmłodzone starsze gry w wersjach kompatybilnych z nowymi platformami cieszą się dużym popytem. Co jednak sprawia, że remastery i stworzone od nowa wersje znanych tytułów są tak popularne? Czemu zawdzięczają swój sukces?

Świat gier zdecydowanie nie jest jedynym, który odświeża swoje dawne dzieła, lecz żadne inne medium nie poświęca im takiej energii. Gracze uwielbiają odkrywać starsze gry i powracać do nich, lecz często chcą, by miały bardziej nowoczesną grafikę. Wiele oryginalnych gier jest trudnych do znalezienia, a nawet sama rozgrywka nie jest łatwa ze względu na prawne lub technologiczne problemy. Nierzadko się zdarza, że remastery są najłatwiej dostępnymi wersjami klasycznych gier.

Na przykład wydanie starszego filmu w formacie 4K, jak imponujące by nie było, jest dużo tańsze i mniej uciążliwe niż odświeżenie klasycznej gry komputerowej. W przypadku kinematografii ponowna premiera ma na celu stworzenie czegoś, co jak najbardziej przypomina oryginał. Zapaleńcy filmów domagają się absolutnej wierności dziełom, które prawdopodobnie wiele razy już oglądali. Wprowadzane zmiany często dzielą fanów. Tak było na przykład w 1997 roku, gdy na nowo wydano oryginalne Gwiezdne wojny z poprawkami graficznymi i zmodernizowanymi efektami specjalnymi. Niektóre z nich zostały bardzo źle przyjęte przez entuzjastów tego świata.

Gracze mają inne podejście: oczekują znacznych usprawnień graficznych i wizualnych zmian, a także lepszego interfejsu i dostępności, które dawniej nie były uznawane za priorytet. Czasami developerzy dodają nawet zupełnie nową zawartość do swoich dzieł.

Częściowo wynika to ze wciąż trwającego wyścigu technologicznego. Dzisiejsze gry na PC wyglądają i działają znacznie lepiej niż te wydane choćby dekadę temu. Projektowanie gier wciąż ewoluuje. Wprowadzane usprawnienia zmieniają aspekt wizualny, a także sposób, w jaki gracze wchodzą w interakcję z tytułami. Oznacza to, że gry mogą względnie szybko wyglądać na stare lub sprawiać takie wrażenie – zwłaszcza w porównaniu z innymi formami sztuki.

Technologiczne zmiany w świecie PC postępują tak szybko, że wydawca gier Bethesda już pięć lat po udanej premierze The Elder Scrolls V: Skyrim w 2011 roku zdecydował się na wydanie wersji The Elder Scrolls V: Skyrim Special Edition (2016). Aktualizacja ta zapewniła lepszą oprawę graficzną i wyeliminowała pewne problemy ze stabilnością, a także dodała szeroki wachlarz dodatków.

Był to pierwszy remaster stworzony przez to studio. W tamtym czasie projektant gier Todd Howard powiedział magazynowi Time: „Pozwoliło nam to sięgnąć o wiele głębiej i umieścić na ekranie dużo więcej obiektów takich jak listowie. Naprawdę świetnie to wygląda”. Nie jest przypadkiem, że zwiastun premiery remastera zaczyna się od bezpośredniego porównania oryginalnej i odświeżonej grafiki.

Developerzy pracujący nad remasterami twierdzą, że są one kluczowym elementem świata gier i bramą prowadzącą do przeszłości.

„Niektóre gry nazywamy klasykami, bo zrobiły coś wyjątkowego, co przyciągnęło ludzi” – mówi Larry Kuperman, dyrektor ds. rozwoju biznesu Nightdive Studios. Studio to znane jest ze swoich remasterów i stworzonych od nowa wersji gry, w skład których wchodzi Quake II i System Shock z 2023 r. „Nie robimy nowych wersji wszystkiego. Wybieramy tylko te produkcje, które gracze pokochali najbardziej. Za każdym razem staramy się zachować w grze tę cechę, za którą nadano jej miano klasyka”.

„System Shock to doskonały przykład” – kontynuuje Kuperman. „Oryginalne wydanie tego tytułu było ogromnym sukcesem komercyjnym z wielu powodów. Ważne jednak jest to, że przez całe lata wpływało ono na graczy. Ludzie szczerze uwielbiali tę grę i mówili o niej innym. Dlatego też odświeżona wersja [wydana w zeszłym roku] była tak popularna”.

Kuperman woli porównywać remastery gier do miejsc na wakacje zamiast do innych mediów. „Gry to przeżycia. To obszary mieszkalne. Gdy ktoś wybiera się w miejsce, które bardzo mu się podoba, prawdopodobnie zechce tam kiedyś wrócić. Opowiada też ludziom, jak świetnie się tam bawił. Jeśli ktoś inny go posłucha, wybierze się tam i też spędzi wspaniały czas, to z przyjemnością sam się tym podzieli. Właśnie to próbujemy odtworzyć”.

Steffen Halbig był kierownikiem projektu wydanej w 2021 r. produkcji studia Crytek pod tytułem Crysis Remastered Trilogy. Rozgrywka pierwszoosobowych strzelanek nie zmieniła się zbytnio przez ostatnie dziesięciolecia, lecz ten gatunek bardzo szybko ewoluuje pod względem tempa i realistyczności grafiki.

„Najważniejsze jest zrozumienie zakresu projektu” – mówi Halbig. „Ma to być remaster, czy zrobiona od nowa gra? Pierwsza opcja może prowadzić do lepszej rozdzielczości i tekstur, wykorzystania nowych technologii, a także poprawy oprawy graficznej. Z drugiej strony produkcja od nowa może wiązać się ze znacznymi zmianami świata gry, a do tego potrzebne jest dużo więcej zasobów i pieniędzy”.

„W wypadku Crysis Trilogy [remastera] zaczęliśmy od skupienia się na doznaniach wizualnych pasujących do współczesnych standardów: taktycznej optymalizacji oraz lepszej płynności i zgodności z urządzeniami. Chcieliśmy zachować esencję gry, a równocześnie zaoferować graczom bogatsze wrażenia dzięki usprawnieniom jakości rozgrywki”.

Chris Bashaar jest dyrektorem ds. produktów studia Aspyr, które właśnie pracuje nad remasterami pierwszych trzech odsłon serii Tomb Raider, których premiera zaplanowana jest na 14 lutego. „Skupiamy się na trzech aspektach: inżynierii, rozgrywce i sztuce” – mówi Chris.

„Każda gra jest wyjątkowa, lecz wciąż trzymamy się kilku zasad przewodnich” – kontynuuje dyrektor. „Inżynieria pozwala osiągnąć jak najpłynniejszą grę bez poświęcania znanego z oryginału wrażenia. Rozgrywka opiera się na zachowaniu magii przy równoczesnym rozwiązaniu kluczowych problemów. Sztuka ożywia pamięć gracza i jednocześnie testuje granice”.

Jakub Dvorský jest założycielem studia Amanita Design, które niedawno wydało remaster uwielbianej przez graczy trylogii gier logicznych pod tytułem Samorost. „W wypadku dwóch pierwszych części serii Samorost zrobienie remastera miało sens. To były stare gry wykorzystujące wymierającą już wtedy technologię Flash” – mówi Dvorský. „Głównymi powodami kolejnego wydania tych tytułów było sprawienie, by gracze mogli wciąż w nie grać, i udostępnienie ich na urządzeniach mobilnych. Drugorzędnymi celami było naprawienie najbardziej rażących błędów, ulepszenie kontroli i grywalności, a także pozbycie się frustrujących elementów. Dodatkowo zmieniliśmy też udźwiękowienie, by bardziej pasowało do współczesnych standardów”.

Odświeżanie starszej gry dla nowej publiki jest dużo tańsze od produkcji całkowicie nowego tytułu, lecz nie oznacza to, że proces ten jest łatwy.

Dyrektor operacyjny Saber Interactive Tim Willits pracował nad tytułem Ghostbusters: The Video Game Remastered (2019). „Oryginalny kod źródłowy i zasoby gry mogą zostać utracone lub okazać się niekompatybilne z obecnymi systemami” – mówi Willits. „W zależności od gry może to drastycznie wpłynąć na ilość wymaganej pracy developerskiej”.

Czasami największe problemy mogą być bardzo konkretne. „W wypadku odświeżenia Samorost 1 jedną z największych przeszkód była muzyka” – wyjaśnia Dvorský. „W pierwszej wersji z 2003 roku mieliśmy ścieżkę dźwiękową, lecz składała się jedynie z istniejących utworów. Nie było tam nic oryginalnego. Dlatego do oficjalnej premiery w sklepach z grami komputerowymi i mobilnymi potrzebowaliśmy nowej muzyki, która zapewniłaby graczom podobne wrażenia. Uważam, że Floex, który jest częścią naszego zespołu od produkcji Samorost 2, sprostał zadaniu”.

„Granica między wiernością oryginałowi a modernizacją jest zawsze bardzo cienka” – mówi Bashaar ze studia Aspyr. „Zazwyczaj naszym priorytetem jest wierność, lecz w niektórych przypadkach nie jest to osiągalne. Takie przeszkody są najtrudniejsze do pokonania”.
 
„Na przykład mogłoby się wydawać, że poprawienie systemu sterowania to mała aktualizacja” – kontynuuje Bashaar – „lecz zawsze zmagamy się z tym problemem do samej premiery. Na wrażenia gracza drastycznie wpływa kształt kontrolera, czułość nacisku, opóźnienie sygnału wejściowego i wiele innych czynników – zwłaszcza w wypadku gry sprzed kilku dziesięcioleci”.

„Znalezienie odpowiedniej równowagi między wizją artystyczną oryginalnej gry a integracją nowych technologii może stanowić prawdziwe wyzwanie” – mówi Halbig. „Dopasowanie starszych produkcji do nowoczesnego sprzętu zawsze wiąże się z technicznymi ograniczeniami i problemami z kompatybilnością”.

„Gracze często są bardzo nostalgicznie przywiązani do oryginalnej gry” – dodaje dyrektor studia Aspyr. „Dlatego mogą bardzo dużo oczekiwać od remastera. Kluczowe jest znalezienie odpowiedniego punktu między ulepszeniem gry i zachowaniem sentymentalnej wartości”.

Każdy fan gier wie, jak ważna jest nostalgia w świecie elektronicznej rozrywki. Gracze uwielbiają powracać do dawnych przeżyć, tak jak ludzie zazwyczaj wciąż lubią muzykę ze swoich lat młodzieńczych.

„W Aspyr uznajemy klasyki za coś więcej niż zwykłe gry” – mówi Bashaar. „To są wehikuły czasu. Przenoszą gracza do dawnych lat i przypominają mu o wielu rzeczach, nie tylko o tym, kim i gdzie wtedy był. Przywodzenie na myśl tych wspomnień jest bardzo przyjemne i pozwala na podzielenie się wspaniałymi chwilami z przyjaciółmi oraz rodziną. Według nas inne media nie są w stanie zaoferować tego typu nostalgii w taki sam sposób jak remaster gry”.

Oryginalne wydanie Crysis miało premierę w 2007 r. Halbig uważa, że zwłaszcza pierwsza dekada tego stulecia nadała kształt dzisiejszym grom. Opisał przy tym pojawienie się serii takich jak Far Cry i Red Dead Redemption. „Przez te 10 lat jakość grafiki 3D bardzo się zmieniła” – mówi Steffen. „Scena gier była po tym czasie nie do poznania, lecz większość graczy pozostawała młoda. Zazwyczaj mieli mniej niż 30 lat”.

„Po dziś dzień wielu z nich interesuje się gamingiem” – kontynuuje Halbig. „Wspominają stare, dobre czasy spędzone z tymi grami i chcą przeżyć to jeszcze raz poprzez remastery. Oczywiście dzielą się swoimi pozytywnymi wrażeniami, co zapala płomień ekscytacji w sercach nowej, młodszej widowni, która mogła nie mieć okazji doznać tych klasyków w ich oryginalnych formach”.

Remastery mogą pomóc świetnym grom poprzez utrzymanie uwagi publiczności i umożliwić graczom wypróbowanie klasycznych tytułów w przerwach pomiędzy nowymi premierami. Gearbox planuje wydać od dawna wyczekiwane Homeworld 3 w marcu tego roku, lecz już edycja z roku 2015 pod tytułem Homeworld Remastered Collection została doceniona przez krytyków za to, że przedstawiła nowej generacji użytkowników oryginalne, klasyczne gry strategiczne w czasie rzeczywistym.

Studio to zatrudniło „kluczowych członków pierwotnego zespołu deweloperskiego”, którzy „otrzymali niezrównane wsparcie entuzjastycznej społeczności”. W pochlebnej recenzji serwis IGN chwalił developerów za przykładanie uwagi do detali „odświeżonych modeli, tekstur i efektów”. Padło tam również stwierdzenie, że oryginalnych wersji tych gier z 1999 roku „wcześniej trudno było doświadczyć”.

Pierwsze odsłony serii Tomb Raider zostały wydane w latach 1996–1998, czyli w czasach poprzedzających narodziny wielu dzisiejszych graczy. Świat tej gry wciąż towarzyszy nam w formie filmów i współczesnych interpretacji historii Lary Croft.

„Czujemy głęboki szacunek do spuścizny takich klasyków” – mówi Bashaar. „Zachowanie tego, czym były, i zaprezentowanie ich nowym fanom to ogromna odpowiedzialność. W taki sposób możemy wskrzesić gatunki gier, a także mechaniki i światy, które w przeciwnym wypadku skazane byłyby na emulatory, sprzęt retro lub po prostu zostałyby zapomniane”.
 
„Ponowne wydania i remastery to najlepsze sposoby na spełnienie oczekiwań ludzi pragnących kontynuacji, alternatywnych wersji i nowych ewolucji ukochanych tytułów” – kontynuuje Chris. „Wierzymy, że do osiągnięcia pełnego potencjału danego świata potrzebne są wszystkie trzy elementy: stworzone od nowa wersje, remastery i kolejne odsłony”.

„Remastery to doskonałe rozwiązanie dla nowych graczy. Dzięki nim mogą po raz pierwszy wypróbować starsze gry” – mówi Willits. „Tytuły są modernizowane. Często lepiej wyglądają, zawarta w nich rozgrywka jest przyjemniejsza, a one same stają się dostępne na platformach posiadanych przez współczesnego gracza. To świetny sposób na to, by cieszyć się klasykami dzięki optymalizacji na dzisiejsze systemy”.

Podobne zdanie ma Dvorský, który uważa, że remastery służą za połączenie pomiędzy obecnymi graczami i klasykami z przeszłości. „Dobrze, że takie gry są zachowywane” – twierdzi założyciel studia Amanita Design. „Niektóre media, na przykład znane od stuleci książki, bardzo długo pozostają istotne i nie wychodzą z mody, lecz gry starzeją się nieporównywalnie szybciej, ponieważ polegają na niezwykle dynamicznie rozwijającej się technologii. Wielu starych gier nie da się nawet włączyć na nowoczesnych maszynach. Remastery pozwalają łatwiej zyskać dostęp do tych tytułów i być może czegoś się od nich nauczyć”.

Ponowne premiery nigdy nie zastąpią nowych gier – są one kluczem do innowacji i powiewu świeżości. Nieprzemijająca popularność tego typu wydań łączy jednak graczy z przeszłością i nie ma tu znaczenia, czy znali te gry od oryginalnej premiery, czy cieszą się nimi po raz pierwszy.