2020 yılının başlarında milyonlarca insan, sakinlerine rahatlatıcı ilişkiler kurma ve dünyanın içinde olduğu karmaşadan kaçma imkânı sunan, canlı renkler ve neşeli komşularla dolu, şirin ve şehirden uzak bir adaya taşındı. 

Hükümetler gerçek dünyada insanlara evlerinde kalmalarını söylerken dünyanın dört bir yanındaki oyuncular Animal Crossing: New Horizons'ta kendi sanal evlerini inşa etti. Nintendo'nun 20 Mart 2020'de yayınladığı bu rahatlatıcı oyun, dünyayı etkisi altına alan COVID-19 salgınına karşı harika bir zamanlamayla oyuncularına kısa bir nefes alma şansı verdi. Animal Crossing: New Horizons, yayınlandığı andan itibaren tüm zamanların en hızlı satan Nintendo Switch oyunu oldu. 

Animal Crossing: New Horizons piyasaya sürülen ilk rahatlatıcı oyun olmasa da onun başarısı bu oyun türüne büyük bir ivme kazandırdı. Nintendo'nun imzasını taşıyan bu oyun, tam da zamanında yakaladığı olağanüstü popülerliği sayesinde yalnızca "rahatlatıcı oyun" ifadesini değil, aynı zamanda bu oyun türünün temel oynanış konseptini de daha önce hiçbir oyunun başaramadığı kadar güçlü bir şekilde geniş kitlelerin zihnine kazıdı. 

Yaklaşık 15 yıldır video oyunlarının kullanımı ve etkileri üzerinde çalışan psikolog Dr. Rachel Kowert, rahatlatıcı oyunların, salgının ilk günlerinde kısa bir süreliğine de olsa oyunlarla ilgili kültürel tartışmalara yeni bir soluk kazandırdığını, şiddet içeren oyunların tehlikelerinden bahsetmeyi bırakıp, daha sakinleştirici oyunların faydalarından bahsetmeye başladığımızı belirtiyor.

Salgının başlangıcı hakkında konuşurken "Ebeveynlere yönelik bir dergide 'çocuklarınızla oyun oynayın' temalı bir yazı gördüğümü hatırlıyorum." diyor Kowert. "Gözlerime inanamamıştım! Nasıl yani, gerçekten oyun oynamayı mı öneriyorlardı?"

Dr. Kowert, uzmanlık alanı olarak video oyunlarına duyulan güvene, oyunların güvenliğine ve ruh sağlığında oyun kullanımına odaklandığı için ebeveynlerle çocukların arasındaki bitmek bilmeyen tartışmaları ve oyuncuların günlük yaşantısı ile medyada zaman zaman abartılı bir biçimde tasvir edilen imajın arasındaki farkı oldukça iyi biliyor. Ancak 2020'de video oyunlarının ne olduğu ve ne olmadığı konusundaki bazı fikirler, yeniden değerlendirilmeye başlanmış gibi görünüyordu. 

"Yani bir ebeveyn dergisinin oyun oynamak üzerine yazılar yazdığını ve Animal Crossing'ten bahsettiğini görünce, insan onların daha önce bu tür oyunların varlığından haberdar olup olmadıklarını sorguluyor. Oyun denildiğinde herkesin aklına sadece Grand Theft Auto ve Call of Duty geliyordu herhalde." 

Animal Crossing: New Horizons, bu oyun türünü geniş kitlelerin beğenisine sunmadan önce de rahatlatıcı oyun kulvarında Ben Esposito'nun geliştirdiği Donut County, Maxis yapımı The Sims 4 ve ConcernedApe imzası taşıyan Stardew Valley gibi oyunlar vardı.

Sonraki birkaç yıl içinde oyuncuların kendi hızlarında oynamalarına, aksiyondan uzaklaşıp sakin bir şekilde keyifli vakit geçirmelerine olanak tanıyan, sıcak renklerle ve rahatlatıcı seslerle dolu, hayatın kendi akışında devam ettiği bir dünyanın içinde geçen rahatlatıcı oyunlarda adeta bir patlama yaşandı. Son dönemde çıkan rahatlatıcı oyunlar arasında Bad Vikings'in Strange Horticulture'ı ve Strange Antiquities'i, Gummy Cats'in Bear and Breakfast'ı ve Omnivorian'ın Cosmic Coop'u yer alıyor. Bu trend, Tmesis Studio'nun Universe for Sale ve Square Glade Games'in Outbound gibi yeni oyunlarıyla devam edecek gibi görünüyor. Animal Crossing: New Horizons bile yayınlanma tarihinden neredeyse altı yıl geçmiş olmasına rağmen hâlâ büyük güncellemeler almaya devam ediyor. 

Rahatlatıcı oyun geliştiricileriyle konuşarak bir oyunu rahatlatıcı türüne dahil eden unsurların ne olduğunu, insanların rahatlatıcı oyunları neden sevdiğini, kendilerinin bu oyunlarda nelerden hoşlandığını, tekdüzelikten kaçınarak nasıl rahatlatıcı bir ortam yaratabildiklerini ve bu oyun türünün geleceğini ele aldık.

Rahatlatıcı oyunların geçmişine kısa bir bakış

İnsanlar "rahatlatıcı oyunları", popüler olmalarından belki de on yıllar önce de oynuyordu fakat "rahatlatıcı oyun" ifadesi, oyuncuların Reddit gibi yerlerde hasta olduklarında oynayabilecekleri huzurlu veya rahatlatıcı oyunlar aramasıyla birlikte son on yıl içinde büyük bir ivme kazanarak iyice yerleşti. 

Bu terimin tam olarak ne zaman ve nerede belirli bir oyun türüyle eş anlamlı hale geldiği, internet tarihinin tozlu sayfalarında kaybolmuş gibi görünse de kelime kökeni olarak ele alındığında, video oyunlarında gördüğümüz pek çok karakteristik özelliğin ortak olduğu bir edebiyat terimiyle kayda değer bir benzerlik taşıyor. Rahatlatıcı gizem eserleri; kan, şiddet ve cinselliğin sayfada ya da ekranda gösterilmediği bir polisiye alt türüdür. Anlatı, olayın rahatsız edici ayrıntılarına takılıp kalmak yerine genelde sıradan insanların sorunları çözmesine odaklanır. 

Yazar Agatha Christie'nin Ölüm Çığlığı romanı, bu türün ilk örneklerinden biri olarak kabul edilir. Bu roman, St. Mary Mead adlı İngiliz köyünde yaşayan amatör dedektif Miss Marple'ın başrolde olduğu ilk kitaptır. Belli bir yaşın üzerindekiler, on yıldan fazla süre yayında kalan Cinayet Dosyası adlı televizyon programının gizem yazarı ve amatör dedektif kahramanı Jessica Fletcher'ı da hatırlayacaktır. 

Benzer şekilde isimlendirilmiş diğer alt türler gibi rahatlatıcı oyunlar da diğer oyunlarla pek çok ortak özelliğe sahip fakat ama zorluğa ve mücadeleye dayanan, genellikle aksiyon odaklı bu medya türünü daha yumuşak, daha sakin bir bakış açısıyla deneyimleme imkânı sunarlar. Rahatlatıcı oyunlar, Farming Simulator 25'in tarım yönetiminden Botany Manor'ın bulmaca çözümlerine, hatta sıradan hayatın ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanan Activision'ın 1985 yapımı yaşam veya sosyal simülasyon oyunu Little Computer People'a kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsar.

Rahatlatıcı oyunlar çok yönlülük ve esneklik sunar, ayrıca çeşitlilik gösterir. Cosmic Coop'un yaratıcısı Kyle Keersemaker'ın da belirttiği gibi, "Türden ziyade daha çok oyunun nasıl hissettirdiğine odaklanıyoruz." Rahatlatıcı bir oyunu tanımlamak için ABD Yüksek Mahkemesi Yargıcı Potter Stewart'ın meşhur tanımını kullanabiliriz: Onu gördüğünüzde tanırsınız. 

Bu değerli bir açıklama olsa da yerleşmiş kesin kurallara sahip olan birinci şahıs nişancı oyunları kadar keskin hatlara sahip bir tür olmadığını da gösteriyor. Yine de Dr. Rachel Kowert'in araştırmasına göre rahatlatıcı oyun türünü tanımlayan üç unsur var.

"Bunlardan ilki güvenlik duygusu. Yani aidiyet duygusu da diyebiliriz... Güvenilebilirlik, tanıdıklık ve tekrarla oluşturulan, neyle karşılaşacağını bilmekten gelen bir güvenlik hissi. İkincisi unsur ise bolluk. Temel ihtiyaçların sunulduğu ve kolayca elde edilebildiği oyunlardan söz ediyoruz. Bunun bir örneğini Animal Crossing'de görebiliyoruz. Hayatta kalmak için pek bir şeye ihtiyacınız olmasa da kendi ağaçlarınızı dikmek oldukça kolay. Adanıza ayak bastığınızda onlar sizi zaten orada karşılıyor. Sonuncu unsur ise yumuşaklık. Rahatlatıcı öğeler, güzel müzik ve estetik olarak göze hitap eden bir atmosfer. Bir korku oyunu yaratmak istemiyoruz, parlak renklere ve sakinleştirici bir müziğe ihtiyacımız var."

Başka bir deyişle, rahatlatıcı oyunlar farklı bir dünya. Genel olarak baktığımızda "video oyunu" denildiğinde insanın aklına ilk olarak bunlar gelmiyor ve bu durum, bu tür oyunları oynayan ve geliştiren insanlar için bile geçerli. 

Peki bu tür, diğer oyunlardan bu kadar farklıyken rahatlatıcı bir oyun nasıl tasarlanır? Görüştüğümüz geliştiricilerden aldığımız cevaplara göre, atmosfer, tempo ve belirli bir duygusallığa odaklanmak dahil olmak üzere odaklanılması gereken birkaç ortak unsur var.

 

Sakin tempo

Ridley Scott'ın Yaratık adlı filminin sonunda, kana susamış Xenomorph serbest kalır ve Nostromo'nun hayatta kalan çaresiz mürettebatı akla hayale gelmeyecek bir şey yapar: Uzay gemisinin kendi kendini imha zamanlayıcısını çalıştırırlar. Deathloop'tan Outer Wilds'a, Fortnite'tan Vampire Survivors'a kadar sayısız video oyunu, bir aciliyet duygusu yaratmak için aynı olay örgüsünü kullanmıştır. 

Peki rahatlatıcı bir oyunda böyle bir şey olabilir mi? Pek sayılmaz. Hatta bu, türün doğasına aykırı olurdu. 

Strange Antiquities ve Strange Horticulture'ın geliştiricisi Bad Viking'in ortak kurucuları Rob ve John Donkin kardeşler, zaman konusundaki baskının azaltılmasını rahatlatıcı oyunların vazgeçilmez bir parçası olarak görüyor. 

E-posta aracılığıyla yaptığımız röportajda düşüncelerini yazıya döktüler: "Bizim için rahatlatıcı bir oyun, herhangi bir geri sayım veya baskı olmadan kendi hızınızda oynayabildiğiniz oyun demek. Düşünmenizi ve nefes almanızı sağlaması gerekiyor. Mesele sessiz odaklanma hissi aslında, oyunculara yavaşlama, gözlemleme ve küçük şeylerden zevk almalarına izin vermek."

Universe for Sale'in sanat yönetmeni Zeno Colangelo da benzer şekilde düşünüyor ve hızı azaltmanın, oyuncularda aksiyon oyunlarına kıyasla farklı bir duygu yarattığını belirtiyor.

Colangelo, "Rahatlatıcı bir oyun, bir yerde acele etmeden var olabilmenize imkân veren ve baskının yerini meraka bıraktığı bir oyun türüdür." diyor. "Bu türün özünde zorluk veya mücadeleler değil; atmosfer, samimiyet ve duygusal güvenlik var."

Cosmic Coop'un geliştiricisi Kyle Keersemaker, rahatlatıcı oyunların dijital bir battaniye gibi olduğunu ve hatta oyuncuların gerçek dünyada bile bu türün tavrını benimseyebileceğini söylüyor. 

"Bence rahatlatıcı oyunların özünde işi ağırdan almak var. Bu oyunlarda genellikle neredeyse hiç savaş olmaz ve bunun yerine yaratıcılığa, topluluğa ve konfora odaklanılır. Koltuğunuza veya yatağınıza kıvrılıp işiniz, okulunuz veya gerçek hayatta sizi rahatsız eden ne varsa onun hakkında kaygılanmadan oynayabilirsiniz." diyor. 

Ortağı Marc Volger'la birlikte Square Glade Games'in kurucusu olan Tobias Schnackenberg, stüdyosunun yakında yayınlayacağı Outbound gibi rahatlatıcı oyunları düşündüğünde aklına gelen kelimenin "stressiz" olduğunu söylüyor. 

Schnackenberg, "Bir oyunda beni belirli bir yöne iten veya strese girmeme neden olan dış güçler yoksa, o oyun rahatlatıcı bir oyundur." diyor. "Bana kalırsa insanlar rahatlatıcı oyunları sakinleşmek için oynuyor. Rahatlatıcı bir oyun, kendi hızını seçme özgürlüğü sunar. İsterseniz dünyayı keşfedebilir, dekorasyon yapabilir, kaynak toplayabilir veya yalnızca var olabilirsiniz. Önemli olan güvende hissetmeniz ve acele etme baskının olmaması." 

Bu anlamda rahatlatıcı oyunlar, diğer oyunlarla kıyaslandığında büyük bir tezat oluşturuyor. Oyuncularına herhangi bir baskı olmadan keşfetme özgürlüğü sunarak sakinleştirici bir ortam yaratıyorlar. Peki içine ölüm ve tehlike katmadan, oyuncuları tatmin eden bir anlatı döngüsünü ve kendini oynatmak isteyen bir oyunu nasıl yaratabilirsiniz ki? 

"Tek başına çalışan bir geliştirici olarak, karşılaştığım en büyük zorluklardan biri bu oldu." diyor Keersemaker. "Oyuncuların ilgisini canlı tutmaya yetecek bir düzene fakat aynı zamanda kendilerini ifade etmelerine yetecek kadar da özgürlüğe ihtiyacınız var."

Bunu yapabilmek için önce oyuncuları samimi bir şekilde karşılamanızı sağlayan görsel tasarımlar oluşturmak gerekir. 

 

Rahatlatıcı bir tasarım oluşturmak

Rahatlatıcı oyunlar, aksiyon oyunlarında bulunan güç fantezisinin (dünyayı kötü uzaylılardan ben kurtarmazsam başka kim kurtaracak?) yerine kasıtlı olarak sakin ve huzurlu bir deneyim getirir.

Bir oyunun atmosferi olarak adlandırılan şey, oyuncuların yaşadığı dünyanın tasarımıdır aslında. Rahatlatıcı oyunlarda genellikle sonbaharın sıcak kahverengi ve turuncu tonlarına yer veren masalsı ortamlar kullanılır. Bu huzurlu dünyaların, oyuncuları orada yaşamaya davet etmesi amaçlanır, bu nedenle pek de sert ve ölümcül olmazlar. 

"Atmosfer ve oyunun genel havası bizim için büyük önem taşıyor." diyor Donkin kardeşler. "Oyuncuların kendilerini evlerinde hissedebilecekleri, güçlü bir zaman ve mekân duygusuna sahip dünyalar yaratmak istiyoruz." 

Square Glade Games'in yukarıda bahsetmiş olduğumuz Outbound adlı yapımı, bir karavanın etrafına kurulmuş, yakında yayınlanması planlanan bir açık dünya oyunu. Oyuncular bu dünyada keşfe çıkabiliyor, malzeme arayıp toplayabiliyor ve sürekli hareket halinde olan evlerini geliştirebiliyor. Üstelik Tobias Schnackenberg'in yarattığı bu üç boyutlu dünyanın her bir ayrıntısı, renk seçimlerinden yumuşak hatlarına kadar olabildiğince rahatlatıcı olması için tasarlandı. 

"Renk konusunda çok seçici davranıyoruz." diyor Schnackenberg. "Tüm Outbound dünyası uyumlu ve tutarlı bir görünüm yaratan, özel olarak seçilmiş bir renk paletinden oluşuyor. Bu görsel uyumun oyuna daha da huzurlu bir his kattığını düşünüyorum. Tıpkı bir evde olduğu gibi, düzen ve netlik hissi ortamı güvenli ve konforlu hale getirebiliyor. Oyundaki şekiller ve tasarımlar da özellikle yumuşak ve davetkâr olacak biçimde tasarlandı. Sert kontrast yaratan veya aşırı keskin ayrıntılardan özellikle kaçındık ve bunun yerine sıcak renklere, yumuşak aydınlatmalara ve doğal malzemelere odaklandık. Oluşturduğumuz dünyadaki her şey bakması keyifli ve genel olarak huzurlu olmalı."

Kyle Keersemaker da çizimlerinin sıcak ve samimi bir tasarıma sahip olması için benzer bir yaklaşım sergiliyor. Yakında yayınlanması planlanan Cosmic Coop'ta savaş yok ama Critterlings adı verilen sevimli uzaylıların ilgisini çekmek için çiftliğinizi bol bol dekore edeceksiniz. 

"Cosmic Coop'u tasarlarken neşeli ve davetkâr bir dünya yaratmak için parlak ve basit piksel sanatından yararlandık. Renkler, tasarımımızda büyük rol oynuyor: Çiftliğinizde yaşayan Critterling'ler neşeli ve hayat doluyken ziyaretçiler orada kalıp kalmayacaklarına karar verene kadar soluk bir renkte görünüyor, böylece siz ilerleme kaydettikçe çiftliğiniz de git gide renkleniyor." diyor Keersemaker.

"Cosmic Coop, siz oynadıkça doğal bir şekilde gelişen, oyunun zaman çizelgesine göre beş yıllık görevlerin yanı sıra hem çiftliğiniz hem de eviniz için çok sayıda dekorasyon öğesi içeriyor. Oyuncular, yeni mobilya ve öğeleri açtıktan sonra evlerini tasarlamak ve kişiselleştirmek için saatlerini harcayabilir." diyerek devam ediyor. "Bu yaratıcı özgürlük, oyunun huzurlu akışını bozmadan ilgi çekici kalmasını sağlayan bir unsur."

Zeno Colangelo, Tmesis Studio'nun yakında çıkacak olan elle çizilmiş oyunu Universe for Sale'de oyuncuların rahatlama hissiyatını "oyunun ışığındaki, seslerindeki ve hızındaki sıcaklıktan" alacağını söyledi. 

Universe for Sale, Jüpiter'in bulutlarının altında gizemli bir kızın el yapımı evrenler sattığı, kozmik gezginlerin uğrak noktası olan bir pazarda geçiyor. Oyun deneyiminde konuşmaları dinlemek, jestlerle tepki vermek ve tanıdık ya da tuhaf davranışları gözlemlemek yer alıyor. "Melankoliden kaçındığı için değil, onu nazikçe ele aldığı, yavaşlıkta ve kusurlarda samimiyet bulduğu için rahatlatıcı bir oyun." 

"Sıcak renkler, nostaljik bir huzur duygusu yaratıyor. Oyundaki tüm mekânlar, oyuncuyu zengin ve canlı bir dünyanın içine bunaltmadan davet edebilmek için tasarlandı." diyerek sözlerine devam etti Colangelo. "Müzik, yaz akşamında çalışan bir vantilatör gibi hafif bir uğultu yayıyor. Her karenin, sanki bu dünyanın kendine ait bir nefes alıp verişi varmışcasına, yaşanmışlıklarla dolu ve kusurlu hissettirmesi için çalışıyoruz. Oyunu oynama deneyiminin yağmurlu bir öğleden sonrasında yanınızda bir fincan kahveyle kitabınızı okumak gibi hissettirmesini istedik; yavaş, samimi ve rahatlatıcı."

Öte yandan Bad Viking'in Strange Antiquities ve Strange Horticulture adlı oyunları, klasik rahatlatıcı atmosferden farklı bir yön çizerek bu oyun türünün ne kadar esnek olduğunu gözler önüne seriyor. Her iki oyunda da, karanlık ve Viktorya dönemi tarzını yansıtan Undermere kasabasında bir dükkân sahibinin rolünü üstleniyorsunuz. Aslında siz bir dedektifsiniz ve nadir eserleri ve bitkileri keşfederek tanımlamak, bulmacaları çözmek ve topladığınız bilgileri kasaba halkına yardım etmek için kullanmakla görevlisiniz. "Aslında rahatlatıcı bir tona sahip olan bu oyun, dükkânınızın dışında gelişen karanlık bir olay örgüsü nedeniyle alttan alta bir huzursuzluk hissi de yaratıyor." diye ekliyorlar.

 

Ruhunuzu dinlendiren sesler

Görsellerin amacı oyunculara takılabilecekleri rahat bir yer sunmaksa oyunda kullanılan sesler de bu rahatlığa katkıda bulunuyor. 

Yakında çıkacak olan Outbound'da oyuncuları karavanlara bindiren Tobias Schnackenberg, sesi bu oyun türünün büyük bir parçası olarak görüyor. Bu hem ortam seslerini hem de müziği kapsıyor. 

Schnackenberg, "Kuşların cıvıltısı, rüzgârın uğultusu ve ağaçların hışırtısı gibi pek çok doğal ortam sesi kullanıyoruz." diyor. "Bu sesler oyuncunun ortama alışmasına yardımcı oluyor ve sakin, huzurlu bir açık hava hissiyatı oluşturuyor. Klasik müzik de bu hissi bastırmak yerine desteklemesi için tam olarak doğru anlarda devreye giriyor."

Donut County'nin geliştiricisi Ben Esposito, oyununun müziklerini tamamlayıcı bir unsur olarak görüyor. Bu oyunda yerde açtığınız deliklerle şehirleri yerle bir eden bir rakunu oynuyorsunuz. Bir deliğin içine bir şey bıraktığınız her seferde delik büyüyor ve siz de ödül kazanıyorsunuz. Bu oyunda kaybetmek yok fakat kaos çıkarmanın tonlarca yolu var. 

Esposito, "Tüm bu olaylar Daniel Koestner'in son derece sakin müzikleriyle tamamlanıyor ve hatta bazı yerlerde ondan ilham alıyor." diyor. "Koestner'in müziği büyük ölçüde kendi oluşturduğu, katmanlı ve el yapımı hissiyatı veren örneklemelere dayanıyor. Bence bu, oyunun ayrıntılarındaki kişiliği öne çıkarıyor. Bu küçük kusurları sevimli bulacağınızı umuyoruz!" 

Geliştirici Kyle Keersemaker, Cosmic Coop'u bir bakıma yeni bir Viva Piñata oyunu beklemekten yorulduğu için yaptı ve oyunun sesleri, geliştirici Rare'in klasik rahatlatıcı oyununun kendisine aşıladığı duyguları uyandırmak için tasarladı. 

"Seslerin oyunda büyük bir rolü var. Her Critterling'in kişiliğiyle uyumlu, kendine özgü ses ipuçları olmasının yanı sıra müzik hem tuhaf hem de arka planda kalacak kadar yumuşak. Besteci Simon Wood bu dengeyi yakalayarak inanılmaz bir iş çıkardı. Amacım yıllar önce Viva Piñata oynarken hissettiğim o huzurlu neşe duygusunu yeniden yaratmaktı."

Donkin kardeşlere göre, onların hedefi de konforlu ve yaşayan bir dünya tasarlamak. 

"Uyumlu bir atmosfer kurmak gerekiyor: elle çizilmiş dokulu görseller ve ruh haline göre değişen, gizemli fakat aynı zamanda usul usul düşündüren yalın bir müzik. Bunların hepsi bir arada iş yapıyor." diye belirttiler. 

 

Rahatlatıcı oyunların sakin cazibesi

İnsanların neden rahatlatıcı oyunlardan hoşlandığı sorusunu henüz yanıtlamış değiliz. Bu sorunun yanıtı (en azından belli bir ölçüde) psikolojide yatıyor.

Arc Raiders'dan Zenless Zone Zero'ya kadar birçok video oyunu aksiyon ve çatışma ağırlıklı etkinliklere yöneliyor. Elbette bu durum tüm oyunlar için geçerli değil. İnternet mağazalarının en çok satanlar listesinde Battlefield 6 ve Borderlands 4 gibi aksiyon oyunları, EA SPORTS FC 26 ve Madden NFL 26 gibi spor oyunları ve Cities: Skylines gibi simülasyon oyunları bir arada yer alıyor. Fakat oyun konsolları ve PC'lere yönelik en çok satan oyun listelerinin büyük kısmını (mobilde biraz daha az olsa da), iskambil oyunlarından ziyade God of War gibi isimler dolduruyor.

Peki oyuncuları rahatlatıcı oyunların alternatif yoluna çeken nedir? 

Bear and Breakfast'ın geliştiricisi Gummy Cat'te eş lider ve Oyun Tasarım Direktörü olarak çalışan Rares Cinteza, rahatlatıcı oyunların verdiği hissiyatı büyüdüğü yıllarla ilişkilendirerek Dr. Kowert'in güvenlik vurgusunu yineliyor. 

"Bana kalırsa rahatlatıcı bir oyun, çocukluk anılarınızın en güzel ve en içten duygularını yeniden hissetmenizi sağlar. Kendinizi hem güvende hem de oyuna kapılmış hissetmelisiniz ve bu iki kavramdan biri olmadan diğeri de çok uzun süre varlığını sürdüremiyor, en azından sizi oyuna çekecek kadar uzun bir süreliğine. Kendimi güvende veya rahat hissettiğim sürece dünyanın beni içine çekmesine izin verebiliyorum ve karakterler, hikâyeler, oynanış unsurları gibi bana sunulan şeylere çok daha kolay inanabiliyorum." 

Tobias Schnackenberg, rahatlatıcı oyunların bir tür stres atma yöntemi olduğunu söylüyor ve ruh sağlığına faydası olduğuna inanıyor. 

"Pek çok oyuncunun, uzun bir iş günü sonrasında gevşemelerine yardımcı olacak bir şeyler aradığını düşünüyorum. İnsan bazen çok fazla odaklanma gerektiren veya aşırı rekabet içeren bir oyun oynamak istemeyebiliyor. Bazen sadece rahatlamak istersiniz." dedi Schnackenberg.

"Ayrıca dinlenmeniz için güvenli ve konforlu bir alan sunan rahatlatıcı oyunların ruh sağlığınıza iyi gelebileceğine inanıyorum. Bu tür oyunlar yavaşlamanıza ve küçük anların tadını çıkarmanıza izin verir. İşleri herhangi bir baskı veya beklenti olmadan, kendi hızınızda halletme özgürlüğü tanır. Gerçek hayat hızlı, yorucu veya stresliyken bu değişiklik insana inanılmaz derecede iyi gelebilir."

Dr. Kowert da bu görüşe katılıyor ve bu fikri destekleyen araştırmalar olduğunu belirtiyor. 

"Pek çok araştırmada birçok kişi, rahatlatıcı oyunların ruh sağlığı üzerinde olumlu sonuçlarla bağlantılı olduğunu açıkça ortaya koyuyor." dedi. "Yani insanlar, yaşamları hakkında iyi hissetmek istediklerinde bu oyunlara yöneldiklerinin farkındalar." 

Kowert, rahatlatıcı oyunların sıradan gibi görünen oynanış deneyimini, temel psikolojik ihtiyaçlarımızı olumlu şekilde tamamlayan bir unsur olarak ele alıyor. 

"Öz belirleme teorisi, sık sık bahsetmekten hoşlandığım bir konu. Bu teori, insanların yaptığı tüm eylemlerin özerk hissetme, kendi kararlarını alma, bir şeyler başarma ve diğer insanlarla bağlantı kurma arzusundan kaynaklandığını söylüyor. Oyunların genel olarak bu konularda büyük işler başardığını söyleyebiliriz fakat Animal Crossing gerçekten istisnai bir örnek, zira Animal Crossing'deki köylülerle kurduğunuz o yakınlık ve parasosyal ilişkilerin üzerinde epey durulmuş." 

Araştırmacıların, katılımcılardan bir oyun oynamadan önce ve sonra nasıl hissettiklerini yazmalarının istendiği günlük çalışmalarıyla bu sonuçların belirlendiğini söylüyor. Özel olarak rahatlatıcı oyunları ele aldığımızda, bu oyunların oyuncularını daha dinlenmiş hissettirdiği gözlenmiş. 

"Bir tür yolculuk hissinden bahsediyoruz, hatta gerçekten kullanılan kelime 'ışınlanmak' olabilir. Her şeyin çok stressiz, mutlu ve neşeli olduğu başka bir yere götürülmek gibi." dedi. 

Yoğun baskıdan uzak, rahatlatıcı bir dünyada biraz zaman geçirmenin psikolojik faydası bu. 

"Kimse sizi kovalamadığı için dinlenebilirsiniz. Nefes alabilirsiniz. Etrafınızda olup bitenler yerine sadece o anda, bulunduğunuz yerde ne yaptığınıza odaklanabilirsiniz, ki zaten bu sırada güzel müziklerle ve parlak renklerle neşe ve mutluluk saçan bir atmosferde yer alıyorsunuz." 

Rahatlatıcı oyunların başlı başına bir terapi olmadığının da altını çiziyor.

"Bence rahatlatıcı oyunlar ruh halinizi iyileştirmek için harika bir oyun türü." diyor. "Oyunları tam anlamıyla bir terapi olarak görmek yerine onlardan terapötik araçlar olarak bahsedecek olursak rahatlatıcı oyun türü keşfedilecek çok fazla şey sunuyor. Tükettiğimiz içeriklerin ve özellikle oyunların ruh halimizi düzenlememize, insanlarla bağlantı kurmamıza ve stresli bir günün sonunda gevşememize nasıl yardımcı olabileceğini konuşmak bence büyük önem taşıyor."

Dr. Kowert bu bilgilere araştırmaları ışığında ulaşmışken rahatlatıcı oyunların oyuncuları ve geliştiricileri, bu durumu bizzat kendileri deneyimliyor. 

Cosmic Coop yaratıcısı Kyle Keersemaker, "Rahatlatıcı oyunlar, birçok insanın özlemini çektiği bir sakinlik hissi sunuyor." dedi. "Hayatınızın stresli bir dönemindeyken gevşemenize, etrafınızı dekore etmenize ve kendi hızınızda yaratıcılığınızı konuşturmanıza imkân veren oyunlar âdeta küçük birer kaçış gibi hissettirir."

Rahatlatıcı oyun deneyiminin kalbinde yatan olumlu duygusallığı da kapsayan bu konseptler, geliştiricilerle yaptığımız konuşmalarda tekrar ve tekrar ortaya çıktı. Donkin kardeşlerin dediğine göre bu durum, rahatlatıcı oyunların COVID sonrası dönemde neden popülerleştiğini açıklıyor. 

"Rahatlatıcı oyunlar, hayatın stresine karşı bir soluklanma şansı olarak son birkaç yılda gerçek bir patlama yaşadı.” dediler. "Modern hayatın yorucu ve hızlı temposundan sıyrılarak rahatlamak için güvenli ve anlamlı bir yol sunuyorlar. Daha yavaş, daha sessiz ve daha dikkatli bir şekilde ilerleyen bu oyunlar, oyuncularına stres yaşatmadan bir amaç duygusu veriyor. Rahatlatıcı oyunların sizi bir süreliğine başka bir dünyaya götürmesini, sadece oyunu oynamanızı değil, aynı zamanda orada yaşamanızı sağlamasını seviyoruz. Kendinizi bir düzene kaptırabilir, bir ruh haline bürünebilir ve rol yaparak bir fantezi dünyasına hayat verebilirsiniz."

 

Rahatlatıcı oyunlar hakkında bilinen yanlışlar 

Jenny Windom, rahatlatıcı oyunlara duyduğu sevgi nedeniyle hobisini mesleğe dönüştürmüş birisi. Wholesome Games'in "sıradan anlara ve aktivitelere büyülü dokunuşlar katan, neşe, umut ve keyif odaklı iç açıcı oyunlara" yer vererek her yıl düzenlediği sunumlarla haberleri herkesle paylaşıyor. 

Bu görevin altına gizlenmiş, şu ana kadar konuştuğumuz tüm geliştiricilerin de değindiği bir şey var aslında: Rahatlatıcı oyunlar daha popüler hale gelmiş olabilir fakat bu oyunların kolay ve basit olduğu gibi bazı yaygın yanlış anlaşılmalar hâlâ varlığını sürdürmeye devam ediyor.

"Benim karşılaşmış olduğum birkaç hatalı varsayım var." dedi Windom. "Bunlardan birincisi, rahatlatıcı veya tatlı oyunların gerçekten birer oyun olarak görülmemesi. Bu varsayım beni pek çok farklı açıdan rahatsız ediyor; oyunlardaki bazı zorluk türlerini daha geçerli kabul ediyoruz ve genellikle feminen bulunan oyun mekaniklerinin ve tarzlarının değersiz görülmesiyle bu durumun arasında bir bağlantı olduğunu düşünüyorum. Rahatlatıcı oyunlar da oyun." 

Dr. Rachel Kowert da rahatlatıcı oyunların zorluk düzeyine dair algının yanlış anlamalara yol açtığını düşünüyor. 

"İnsanlar rahatlatıcı oyunların kadınlara yönelik olduğunu düşünüyor. Kolay olduklarını varsayıyorlar. Stardew Valley'nin hiç de kolay olduğunu düşünmüyorum. Balık tutmak kadar zor bir şey yok." diyor gülerek.

Rahatlatıcı oyunların insanın içini ısıtan görsel dili, bu oyunların hem yararına hem de zararına çalışıyormuş gibi görünüyor. Konuştuğumuz geliştiriciler, bazı oyuncuların görsel tasarım sadeliğiyle oynanış sadeliğini birbirine karıştırdığına dikkat çekti. 

Bear and Breakfast'ın eş lideri ve Oyun Tasarım Direktörü Rares Cinteza, "İnsanların rahat oyunları çocuksu oyunlarla ya da fazla derinliği olmayan, çoğunlukla çocuklara yönelik basit deneyimlerle bir tutmasının ardında sağlam bir sebep olduğunu düşünüyorum." dedi. "Birçok rahatlatıcı oyunu yalnızca görsellerine bakarak yüzeysel olarak ele almak ve böyle bir varsayımda bulunmak kolay, bazen haklılar da." 

Zeno Colangelo ayrıca "rahatlatıcı oyun" ifadesinin "basit veya sığ" deneyimlerle bağdaştırılması gibi yanlış anlaşılmalara da şahit olmuş. 

"Aslında rahatlatıcı oyunlar genelde duygusal ve tasarımsal karmaşalara yer vererek ince jestlerle ve yavaş bir tempoyla anlam kazanır." dedi Colangelo. "Bu türün en iyileri, durgunluğu bir tür derinlik olarak kullanır, sakin yüzeyin altında yoğun duygular, niyet ve ustalık bulunur."

Outbound'un geliştiricisi Tobias Schnackenberg, rahatlatıcı oyunların stres yaratmadan derinlik sunabileceğini savunarak bu genel düşünceye katıldığını belirtti. 

"Pek çok insan rahatlatıcı oyunların doğası gereği kolay veya basit olduğunu varsayıyor ancak durum her zaman bu şekilde değil." dedi Schnackenberg. "Oyuncuyu zorlamadan da derin mekaniklere ve ilerleme sistemine yer verebilirler. Rahatlatıcı oyun tasarımının bir parçası da oyuncuya meydan okumadan anlamlı etkileşimler tasarlayabilmek."

Cosmic Coop'un geliştiricisi Kyle Keersemaker da bazı insanların yapay bir ikilem yaratma eğiliminde olduğunu ancak oyuncuların tek bir oyun türünü seçmek zorunda olmadığını söyledi. 

"Bazı oyuncular bu tür oyunları çok yavaş ya da basit bulduğu için umursamıyor ama bunu yaparak asıl meseleyi gözden kaçırıyorlar." dedi. "Buradaki amaç farklı bir tatmin türü yaratmak. Diablo II ve Quake'e saatlerimi verdiğim zamanlarda bile yoğunluğa biraz ara vermek istediğimde veya arkadaşlarım çevrimdışı olduğunda rahatlatıcı bir oyun açarak kafa dinlerdim."

Donkin kardeşler, bu eleştiriye zarif bir karşılık verdi.

"Rahatlatıcı oyunların yavan ya da derinlikten yoksun olarak nitelendirildiğini gördük. Birisinin 'sıkıcı' olarak tanımladığı bir şey, başka birine keyifli gelebilir."

Rahatlatıcı oyun geliştiricileri de tıpkı Jenny Windom gibi çalışmalarıyla bu yanlış anlamalarla mücadele etmeye devam ediyor. 

Windom, "Daha felsefi bir düzeyde bakacak olursak geliştiricilerin, yayıncıların ve oyuncuların Wholesome Games ve bizim varlığımız sayesinde oyunlar hakkında biraz farklı düşünmesini istiyorum; insanların neleri oynamak isteyeceğini biliyormuş gibi davrandığımızı, bugüne kadar geleneksel olarak sunulan şeyleri, göz ardı edilenleri ya da hafife alınanları gözden geçirmesini istiyorum." dedi.

 

Rahatlatıcı oyunların geleceği

Rahatlatıcı oyun ekosistemi gitgide büyüyor. Aynı zamanda gelişiyor ve konuştuğumuz her geliştiricinin de bu oyun türünün nereye doğru gittiğine dair ilginç fikirleri vardı. 

"Rahatlatıcı oyunların git gide daha sosyal ve daha işbirliğine dayalı deneyimlere doğru evrilmeye devam edeceğini düşünüyorum." dedi Kyle Keersemaker. "Oyuncular stressiz dünyalarda birlikte takılmayı seviyor, bu nedenle ortak modlar ve sesli sohbet özellikleri türün önemli parçaları haline gelecek. Rahatlatıcı oyunların yalnızca tek başına keyifli zaman geçirmek anlamına gelmediği, arkadaşlarla paylaşılan konfor anlamına da gelebileceği heyecan verici bir döneme giriyoruz."

Rob ve John Donkin kardeşler, Viktorya dönemi esintileri taşıyan, karanlık Strange Antiquities ve Strange Horticulture yapımlarıyla rahatlatıcı oyunların sınırlarını zorlamaya başladılar bile ve diğer geliştiricilerin yapacakları denemeleri de görmek istiyorlar. 

"Daha fazla oyunun rahat bir ortamı gerilim, melankoli ve hatta korku unsurlarıyla birlikte nasıl sunacağını keşfetmesini, oyunculara beklentilerini sorgulatmasını görmeyi umut ediyoruz." dediler. "Bu alandaki geliştiriciler umarız ki bizi düşünmeye zorlayan oyunlar yaratmaktan çekinmezler. Modern dünyamızın büyük bir kısmı, insanların hayatını kolaylaştırmak üzerine kurulu. Aynı anda hem rahatlatıcı hem karanlık hem de insanı düşündüren oyunlar görmek için can atıyoruz."

Outbound'un geliştiricisi Tobias Schnackenberg, geçmişin yapı taşları üzerine inşa edilmiş bir gelecek gördüğünü söylüyor. Geleceğin büyük bir kısmı, geçmişi popüler kılan temeller üzerine inşa ediliyor. 

"Oyuncuların kendilerini ifade etmelerine, kendi alanlarını inşa etmelerine ve çevrelerindeki dünyayı şekillendirmelerine olanak tanıyan daha fazla rahat oyun göreceğimize inanıyorum. Oyuncular arasında, baskı ya da rekabet olmadan sadece var olabilecekleri bir yere sahip olmak konusunda yoğun bir talep var."